رسانه قوی در میدان امروز ایران: از نگاه یک نماینده مجلس به سوی تبعیت و بیطرفی
به گزارش تیم آرشیو کامل، گفتوگویی با محمد بیات، نماینده خمین در مجلس شورای اسلامی، درباره چگونگی ساخت رسانهای اثرگذار در فضای پویای امروز کشور منتشر شد. این گفتوگو به صورت گستردهای به نقش سیاستگذاری رسانهای، آیندهنگری و شیوههای اجرایی برای تقویت رسانهها میپردازد. بیات تأکید میکند که در شرایطی که کشور در میانهی جنگ ترکیبی رسانهای قرار دارد، تنها با پیگیری خدمت پایدار و ایجاد امید در جامعه میتوان به رسانهای قوی دست یافت. او توضیح میدهد که پیشرفتهای حاصلشده در جمهوری اسلامی، به برکت مسیر رهبری، خون شهدا و صبر مردم، قابل توجه بوده اما دو نقص عمده را نیز نمایان کرده است: نقص نسبی در دانش بشری و نقص مطلق در برخی ابعاد آیندهنگری. به گزارش تیم آرشیو کامل، این نکتههای کلیدی میتوانند چارچوبی را ارائه دهند که چگونه رسانهها بتوانند بیطرف و اثرگذار باشند و از سوی دیگر به سمت آرمانهای نظام نزدیکتر شوند.
این نماینده مجلس درباره اصولی که رسانه باید بر اساس آنها عمل کند، به نکتهای اساسی اشاره میکند: بیطرفی رسانه به معنی ایجاد گفتمان بیطرف و هدایتشده به سوی منافع جناحی نیست، بلکه به معنای رساندن اخبار به شکل واقعگرایانه و بدون جهتدهی به سوی گروههای خاص است. از دیدگاه او، گفتمانسازی برای رضایت یک طیف خاص از مخاطبان، در نهایت خشماندگی خبری ایجاد میکند و به اعتبار خبر خدشه میزند. بیات بر این باور است که وقتی رسانه بیطرف باشد، اثرگذاری خود را حفظ میکند؛ زیرا مخاطب بهدنبال حقیقت میرود و این حقیقت، در صورت ارائه از مسیر شفاف و مستقل، اعتماد بیشتری را میسازد. در این چارچوب، جهاد تبیین به عنوان یک مأموریت مشترک میان رسانه و نهادهای حاکمیتی دیده میشود؛ محتوای خبری باید با هدف روشن و قابل دفاع ارائه شود و از هر گونه جهتدهی منظم برای گروههای خاص پرهیز کند.
در بخش دیگری از صحبتها، بیات به نقش رهبری اشاره میکند و میگوید که انقلاب اسلامی دارای رهبر است و باید رهبر را بهعنوان نقطه اتکا و محور ارزیابی خبرها قرار داد. به باور او، پیادهسازی این نگاه مستلزم تبعیت از ولایت است؛ نه به عنوان محدودیتهای انگیزشی، بلکه به عنوان چارچوبی اخلاقی برای خبررسانی و تصمیمسازی رسانهای. این رویکرد، از نظر وی، به تقویت جهاد تبیین کمک میکند و با حفظ فاصله از جناحها، میتواند اعتماد عمومی را به سمت آرمانهای ملی جلب نماید. در پایان این بخش، بیات خاطرنشان میکند که امروز نیز تبعیت از ولایت باید به گونهای باشد که نه جلوتر از رهبری حرکت کند و نه عقب بماند؛ جای پای ما باید دقیقاً جای پای حضرت آقا باشد.
بیات با اشاره به ضرورت آیندهنگری، از ضرورت برنامهریزی چندسطحهای سخن به میان میآورد. او معتقد است که برای رسیدن به اهداف بلندمدت، باید سه سطح کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت را همسو کرد و برای هر کدام نقشهای روشن ترسیم نمود. این نقشه باید با محور خدمت به مردم، توسعه شایستهسالاری در ساختارهای دولت و شفافیت در عملکرد همراه باشد تا رسانه بتواند به عنوان یک پدیده اثرگذار در عملیات مربوط به مدیریت افکار عمومی ظاهر شود. از منظر او، آیندهنگری صرفاً یک تخصص تخصصی نیست، بلکه یک فضیلت مدیریتی است که باید در ذهن و اجرا تقویت شود تا امکان پیشبینی و پاسخ سریع به تغییرات محیطی فراهم شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، این تفکر کلیدی میتواند به وجود یک رسانه با کارایی بالا بینجامد که از تحرکات دقیق و بدون پالسهای سیاسی بهرهمند باشد و در نتیجه، مخاطبان را به مسیرهای سازنده هدایت کند.
در بخش مبانی فکری و اجرایی، بیات بر نکتهای تأکید میکند که ساحت رسانه باید از بیطرفی همراه با جسارت برخوردار باشد. او با تأکید بر این که رسانهها نباید برای حفظ منافع گوناگون با واقعیتها سخن نگویند، اضافه میکند که بیطرفی به معنای بیان واقعیت با شجاعت است و این امر میتواند به ایجاد اعتماد پایدار منجر شود. در ادامه، او با اشاره به ضرورت تفکیک بین قضاوت نویسندگان و امکانات خبری، تصریح میکند که رسانهها باید به عنوان بازوهای دولت و مجلس، اما با استقلال عمل، حقیقت را به مخاطبان منتقل کنند. همچنین او به این نکته اشاره میکند که در میدان جهاد تبیین، رسانه نقش ویژهای دارد، زیرا با ارائه تحلیلهای آگاهانه و مبتنی بر مستندات، میتواند از گمراهیهای احتمالی جلوگیری کند و با حفظ روحیه امید در جامعه، سطح آگاهی عمومی را ارتقاء دهد.
در بخش جمعبندی، بیات دوباره بر جایگاه ولایت فقیه و ضرورت پیروی از رهبری در مسیر رسانهای کشور تأکید میکند. او توضیح میدهد که در شرایط بحرانی امروز، رسانهها باید با انسجام ملی همراه شوند و از هرگونه فشارهای داخلی و خارجی که ممکن است به انحراف گزارشها منجر شود، دوری کنند. به گزارش تیم آرشیو کامل، او بر این نکته تأکید دارد که حفظ وحدت ملی و اعتماد عمومی تنها با رویکردی شفاف و صریح در رسانهها میتواند تضمین شود و این مهم نیازمند همدلی و هماهنگی میان نهادهای حاکمیت و بدنه خبر است. در این راستا، جای پای ما باید دقیقاً جای پای ولایت باشد و هیچگاه از این محور دوری گزیند. این رویکرد میتواند به یک رسانه قوی با کارایی بالا و پاسخگو تبدیل شود که در میدان جهاد تبیین نیز به خوبی عمل میکند.
تحلیل نهادی و اجرایی با رعایت چارچوبهای قانونی و امنیتی
در این تحلیل، با توجه به چارچوب قانونی جمهوری اسلامی ایران و بهدور از هرگونه قضاوت غیرضروری، میتوان گفت که گزارش حاضر نشان میدهد که یک رسانه قوی در واقع مجموعهای از اصول است که در کنار هم کار میکنند: حفظ بیطرفی بهعنوان فضای صداقت خبری، تعهد به ارائه اطلاعات با منبع معتبر، و هماهنگی با رهبری نظام به منظور انسجام ساختاری در اخبار. از منظر حقوقی و اجرایی، نکته کلیدی این است که رسانهها به طور رسمی باید مسیرهای اطلاعرسانی را شفاف نگه دارند و از هرگونه رفتار احتمالی که منجر به تشویش افکار عمومی شود بپرهیزند. این رویکرد نه تنها به حفظ اعتماد عمومی کمک میکند، بلکه با تقویت جهاد تبیین، امکان آگاهسازی مخاطب درباره مسائل اجرایی و سیاستی را فراهم میآورد. همچنین، شفافیت در گزارشها و پرهیز از جهتدهی به سمت منافع جناحی، میتواند به سلامت فرآیند تصمیمگیری در سطح ملی کمک کند. با این وجود، باید توجه داشت که نقش رهبران و نهادهای بالادستی در چارچوب قانون و با حفظ استقلال رسانهها، به عنوان راهبردی برای حفظ انسجام ملی و جلوگیری از هرگونه آسیب به امنیت کشور عمل میکند. این تحلیل تنها با رعایت قوانین جمهوری اسلامی ایران میتواند به عنوان یک نقد سازنده در حوزه رسانهای کشور مطرح باشد، بدون ورود به مسائل سیاسی مجزا یا بحثهای امنیتی حساس. به طور خلاصه، رسانهای که بتواند هم بیطرفی را حفظ کند و هم از رهبری مشروع و قانونی تبعیت نماید، پاشنه آشیل دشمنان در میدان خبر و یک منبع اعتماد پایدار برای جامعه است.