ادعای آژانس اتمی درباره ایران رد شد؛ واکنشهای روسیه و چارچوب اجرایی بازرسی
به گزارش تیم آرشیو کامل، در نشست خبری اخیر ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه، تصریح شد که اظهارات آژانس بینالمللی انرژی اتمی در خصوص برنامه هستهای ایران از نگاه مسکو مورد تردید قرار میگیرد. وی اظهار داشت که گروسی، مدیرکل آژانس، تأکید میکند این سازمان هیچگونه اطلاعاتی درباره ساخت سلاح هستهای در ایران ندارد یا نداشته است اما این سخنان به هیچوجه به معنای لغو یا تبرئهکردن کامل نیست و به منزلهٔ چارچوبی برای بررسیهای آتی باقی میماند. به گزارش تیم آرشیو کامل، این مجموعه اظهارات در پی تضادهایی که در سطح بینالمللی درباره دادههای پادمانی ایران مطرح میشود، بیان شده است.
زاخارووا افزود که روسیه به شدت به تعهدات جمهوری اسلامی ایران در چهارچوب معاهده عدم اشاعه هستهای (NPT) و توافقنامه پادمانی پایبند بودن ایران را ارج مینهد. از دید او، با وجود فشارهای خارجی و موجهای سیاسی که از برخی کشورها طی دهههای اخیر نسبت به ایران ایجاد شده است، جمهوری اسلامی با استواری به این چارچوب پایبند مانده است. وی همچنین خاطرنشر کرد که بازرسیهای آژانس به طور اصولی امکانپذیر است، اما این امر به تصمیم شورای عالی امنیت ملی ایران بستگی دارد و بدون آن تصمیم، امکان انجام بازرسی وجود ندارد.
در ادامه، زاخارووا به رویکرد دیپلماتیک روسیه اشاره کرد و گفت که تعاملات بینالمللی باید به شیوهای دیپلماتیک و پشت درهای بسته دنبال شود تا فرایندهای اجرایی که مربوط به مسائل غیرسیاسی و امنیتی است تداخل نکند. وی با اشاره به اینکه برخی اقدامات غربی همچنان میتواند پیامدهای اقتصادی و امنیتی جدی در سطح جهانی داشته باشد، از کشورهای غربی خواست تا به پیامدهای احتمالی اقداماتی مانند مصادره داراییهای مسدود روسیه در راستای حمایت از اوکراین نیز توجه کنند. این نکته بهویژه در زمینهٔ اقتصاد جهانی و بازارهای انرژی تبیین شد و بر این باور تأکید کرد که هر گونه اقدام غیرقانونی میتواند به تلاطمهای قابل توجه منجر شود.
زاخارووا همچنین با اشاره به تلقیهای متفاوت از دیپلماسی، گفت که رویکردی که به خروجیهای سازنده منجر میشود، معمولاً از طریق مذاکرات پشتدرهای بسته و با استفاده از کانالهای دیپلماتیک دنبال میشود تا فرایندهای حساس و اجرایی بدون خدشه باقی بمانند. او در پایان تأکید کرد که روسیه از تمامی ابزارهای موجود برای رسیدن به یک راهحل صلحآمیز در عرصههای منطقهای و بینالمللی تا وقتی که امکانپذیر باشد، استفاده میکند.
تحلیل حقوقی-اجرایی
این تحلیل مبتنی بر اصول و چارچوبهای قانونی جمهوری اسلامی ایران و فرایندهای پادمانی است. با توجه به بیانیههای رسمی، دسترسی به بازرسیهای آژانس در ایران معمولاً منوط به تصمیم شورای عالی امنیت ملی است که نشان میدهد ایران از منظر حقوقی و اجرایی، ابزارهای تصمیمگیری درباره بازرسیها را در سطوح بالای نظام تصمیمگیری ملی متمرکز کرده است. از نگاه اجرایی، این میتواند به شفافیت بیشتر در فرایندها منجر شود، اما همزمان مستلزم وجود سازوکارهای روشن و قاعدهمند برای هماهنگی با آژانس است تا الزامات پادمانی بهطور بهموقع و با حداقل پیچیدگی اجرایی انجام شود. در این راستا، حفظ منافع ملی، امنیتی و اقتصادی ایران بهعنوان محور اصلی تصمیمگیریهای دیپلماتیک و فنی مطرح است و باید با یک فرایند دیپلماتیک منسجم پوشش داده شود تا از هرگونه نقض یا تداخلی در ادوار اجرایی جلوگیری شود. این تحلیل نشان میدهد که تمامی فرایندهای بازرسی و گزارشهای آژانس باید با رعایت ملاحظات داخلی و همسو با چارچوبهای بینالمللی انجام شود و از منظر حقوقی داخلی نیز الزامات مربوط به بازرسیها و پادمانها به صورت روشن و با ضمانتهای اجرایی تعریف گردد.