زمینه و محور اصلی خبر
به گزارش تیم آرشیو کامل، گزارشهای اخیر نشان میدهد که اسدالله تیمورییانسری، سرپرست سازمان جهاد کشاورزی مازندران، در نشست مشترک با هیئتمدیره انجمن برنج استان و ستاد برگزاری بیستمین همایش ملی برنج کشور، با تأکید بر تغییرات اقلیمی و وضعیت کمآبی، نسبت به لزوم نگاه تحلیلی و یکپارچه به تمامی حلقههای زنجیره تولید برنج این استان سخن گفت. وی همچنین هشدار داد که در سال زراعی آتی، منابع آبی استان ممکن است به یکی از بدترین سالهای آبی تبدیل شود و ذخایر آبی تا 70 درصد ظرفیت میتواند کاهش یابد. این چشمانداز، زمان کشت، کشت دوم و سطح زیر کشت را بهشدت تحتتأثیر قرار خواهد داد.
سرپرست جهاد کشاورزی مازندران با اشاره به اینکه افزایش قیمت برنج در سال گذشته برخی کشاورزان را به افزایش سطح کشت تشویق کرده، اما محدودیتهای آبی و تغییرات اقلیمی نشان میدهد که نیاز به برنامهریزی دقیق و علمی بیش از گذشته احساس میشود. وی بر اهمیت توجه به تغییرات اقلیمی، افزایش دما و تغییر الگوی بارش تأکید کرد و گفت: کشت منطقهای، بهرهگیری از ارقام پرمحصول، استفاده از فناوریهای نوین کشت و ماشینآلات متناسب و حرکت به سمت فرآوریهای ایدهآل برای تولید محصولات متنوع و ایجاد ارزش افزوده، الزامات اصلی بخش کشاورزی هستند.
در این راستا، تیمورییانسری به بررسی حلقههای مختلف زنجیره تولید برنج، از تأمین نهاده و ماشینآلات تا شالیکوبی، بستهبندی و بازار پرداخت و خواستار بررسی دقیق چالشهای تمامی این مراحل در همایش تخصصی برنج شد. وی همچنین با اشاره به نبود دادههای دقیق آماری درباره سطح زیرکشت و میزان تولید، تأکید کرد که این کاستی، تصمیمگیریهای مدیریتی و برنامهریزی برای واردات را با مشکل مواجه میکند. به گزارش تیم آرشیو کامل، وی یکی از راهکارهای اساسی برای ساماندهی این بخش را ایجاد «صندوق حمایت برنج مازندران» دانست تا با نظاممند کردن حمایتهای مالی و کاهش وابستگی به منابع بانکی، نقش مؤثری در پایداری تولید و بازار برنج ایفا کند. در کنار این نکته، وی نسبت به چالش واسطهگری در بازار برنج هشدار داد و گفت در صورت تداوم روند فعلی، هویت برنج مازندران در بازار حفظ نخواهد شد.
وی در ادامه تأکید کرد که برای دستیابی به راهکارهای عملی، نیاز به تدوین یک سیاست یکپارچه است تا نقش هر ذینفع و سهم او از تولید تا بازار بهطور شفاف مشخص شود. او همچنین به ظرفیت 25 ساله انجمن برنج ایران اشاره کرد و اعلام کرد که سازمان جهاد کشاورزی مازندران از برگزاری بیستمین همایش ملی برنج کشور در دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری حمایت میکند تا این رویداد بستری برای ارائه راهکارهای علمی و کاربردی به همه ذینفعان این بخش باشد.
چالشهای اصلی زنجیره تولید برنج در مازندران و نقش صندوق حمایتی
بررسیها نشان میدهد که زنجیره تولید برنج در مازندران با چالشهای متعددی روبهرو است: از فرآیند تأمین نهادهها و ماشینآلات تا شالیکوبی، فرآوری و بازار فروش. نبود دادههای دقیق آماری درباره سطح زیرکشت، میزان تولید و نمودهای مصرف بهطور قابلتوجهی تصمیمگیریهای مدیران را با مشکل روبرو میکند. همچنین، پدیده واسطهگری در بازار برنج که در مقاطع مختلف باعث ناپایداری قیمتها و کاهش منافع کشاورزان شده است، از دیگر تهدیدهای موجود است. به گزارش کارشناسان، صندوق حمایتی برنج میتواند با حمایتهای مالی هدفمند و شفاف، این ناهمگنی را کاهش دهد و پایداری تولید را تقویت کند. برای دستیابی به این هدف، لازم است ساختارهای مدیریتی و اجرایی به گونهای طراحی شوند که شفافیت در توزیع منابع، روشن بودن حقوق و وظایف ذینفعان و جلوگیری از تضاد منافع برقرار باشد.
در همین راستا، اهمیت بالای بهبود دسترسی به دادهها و ایجاد بانکهای اطلاعاتی جامع برای سطح زیرکشت و ظرفیت تولید سازمانی شده است تا تصمیمگیریهای مرتبط با واردات یا کاهش وابستگی به منابع خارجی با پشتوانه علمی انجام شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، وجود صندوق حمایتی برنج مازندران میتواند کنترل بهتری بر فرآیندهای مالی و بازار به وجود آورد و با برنامهریزی همسو با منابع آبی محدود، به حفظ پایدار عرضه و ثبات قیمتها کمک کند. همچنین، این صندوق میتواند با ایجاد مکانیزمهای پرداختی و حمایتی مبتنی بر شاخصهای عملکردی، انگیزههای لازم را به کشاورزان و فعالان زنجیره برنج بدهد و از گسست میان مزرعه و بازار جلوگیری کند.
بازنگری در زنجیره تولید برنج: از مزرعه تا بازار
دیدگاههای مطرحشده در نشستهای خبری نشان میدهد که بازنگری در کل زنجیره تولید برنج، بهویژه در بخشهای کلیدی همچون مدیریت منابع آب، کشت ارقام پرمحصول، بهبود کارایی ماشینآلات و مکانیزاسیون، فرآوری مناسب و بستهبندی استاندارد، میتواند بهطور معنیداری به افزایش بهرهوری و کاهش ضایعات منجر شود. در این راستا، رعایت کشت منطقهای و هماهنگی با تغییرات اقلیمی بهعنوان دو عامل تعیینکننده برای آینده تولید، مطرح است. همچنین، ایجاد سازوکارهای دقیق برای تعیین سهم هر ذینفع از تولید تا بازار و جلوگیری از هرگونه سودجویی غیرمنصفانه، میتواند به اعتماد عمومی در بازار داخلی و حفظ هویت برنج مازندران کمک کند.
یکی از محورهای کلیدی این بازنگری، توجه به ظرفیتهای قانونی و اجرایی برای حمایت از کشاورزان است. صندوق حمایتی برنج بهعنوان یکی از ابزارهای قانونی و مالی میتواند با ایجاد سیستم شفاف و پاسخگو برای پرداختهای حمایتی، پاسخگوی نیازهای مستقیم کشاورزان باشد و از سوی دیگر با ایجاد منابع مالی پایدار، امکان سرمایهگذاری در فناوریهای نوین، تحقیق و توسعه و بهبود زنجیره ارزش برنج را فراهم آورد. به گزارش تیم آرشیو کامل، اجرای این صندوق نیازمند همکاری نزدیک میان دستگاههای اجرایی، بخش خصوصی و دانشگاهها است تا از طریق پژوهشهای کاربردی و نمونههای اجرایی در سطح استان و کشور، به نتیجه مطلوب دست یابد.
تاکید بر همایش ملی برنج و نقش پژوهش و اجرایی بودن سیاستها
با توجه به بیستمین همایش ملی برنج کشور که بهزودی در دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری برگزار میشود، فرصت مغتنمی برای ارائه یافتههای علمی و ارائه راهکارهای کاربردی به سه گروه ذینفع در زنجیره برنج (کشاورزان، واحدهای فرآوری، و بازار مصرف) فراهم میشود. تیم وزارت جهاد کشاورزی و جهاد کشاورزی مازندران با حضور فعال در این همایش، میتواند با ارایه مدلهای اجرایی، بهبود مدیریت منابع آب، بهبود کارایی آبیاری و استفاده از ارقام مقاوم به کمآبی را تبیین کند. به گزارش تیم آرشیو کامل، هدف اصلی از این رویداد، ایجاد همکاریهای بین سازمانی برای رسیدن به پایداری تولید برنج است و میتواند بستری برای انتقال دانش از دانشگاه به مزرعه ایجاد کند.
نتیجهگیری و چشمانداز آینده
در نهایت میتوان گفت که موضوع صندوق حمایت برنج مازندران و بازنگری در کل زنجیره تولید، با توجه به وضعیت آبی استان و تغییرات اقلیمی، نه فقط بهعنوان یک پیشنهاد اقتصادی بلکه بهعنوان یک پیشنویس راهبردی برای پایداری امنیت غذایی منطقه مطرح است. وجود چنین صندوقی میتواند به بهبود کارایی منابع، کاهش هزینههای غیرضروری، و افزایش شفافیت در تخصیص منابع کمک کند و در عین حال با ایجاد ارزش افزوده در زنجیره برنج، به حفظ هویت برنج مازندران در بازارهای داخلی و خارجی کمک کند. این رویکرد نیازمند مدیریت جامع و ایجاد چارچوب قانونی-اجرایی مشخص است تا بتوان از تمام ظرفیتهای استان برای ارتقای تولید و بازار بهره برد و از هرگونه نابرابری و سودجویی جلوگیری کرد. در پایان، با توجه به ظرفیت دانشی و اجرایی موجود در استان و با تداوم حمایتهای ملی، میتوان به آیندهای امیدوار بود که امنیت غذایی و پایداری اقتصاد کشاورزی مازندران را تقویت کند. به گزارش تیم آرشیو کامل، این مسیر نیازمند همسویی میان سیاستهای کلان، منابع مالی، و مشارکت فعالان زنجیره برنج است تا با همفکری و همکاری، به نتایج ملموس و قابل اعتماد برسد.