گزارش خبری از نشست منطقهای تشکلهای محیط زیستی حوضه آبریز دریاچه ارومیه
به گزارش تیم آرشیو کامل، در استان اردبیل و با حضور نمایندگان تشکلهای مردمی فعال در حوزه حفظ و صیانت از محیط زیست، نشست منطقهای با محوریت حفاظت از کارکردهای زیستبوم حوضه آبریز دریاچه ارومیه برگزار شد. کیومرث سفیدی، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان اردبیل، در این اجلاس با اشاره به اهمیت رویکرد مشارکتی در حفاظت از محیط زیست، بر این نکته تأکید کرد که احیای پایدار دریاچه ارومیه بدون استفاده از ظرفیت اجتماعی و مشارکت فعال تشکلهای مردمنهاد میسر نخواهد بود. این اظهارات، بر اساس استفاده از ظرفیتهای اجتماعی و شبکهسازی با تشکلها، برای بهکارگیری راهبردهای اجرایی و مدیریتی در قالب پروژههای حفاظتی منتقل شد. به گزارش تیم آرشیو کامل، سفیدی افزود که تشکلهای مردمی به عنوان حلقه واسط میان مردم و دستگاههای اجرایی، نقشی اساسی در افزایش آگاهی عمومی، جلب مشارکت جوامع محلی و نهادینهسازی مفاهیم توسعه پایدار ایفا میکنند.
در ادامه این نشست، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان اشاره کرد که تجربههای موفق در حوزه حفاظت از منابع طبیعی و محیط زیست نشان میدهد که هر جا مشارکت اجتماعی به صورت هدفمند و سازمانیافته شکل گرفته، نتایج پایدارتر و کارآمدتری به دست آمده است. او با تأکید بر لازم بودن ارتباط مستمر میان دستگاههای اجرایی و تشکلهای محیطزیستی، اظهار کرد که اداره کل حفاظت محیط زیست استان آماده است با حمایت، توانمندسازی و همافزایی با سمنها زمینه مشارکت موثر آنها را در برنامههای مرتبط با حوضه آبریز دریاچه ارومیه فراهم کند.
سفیدی همچنین تأکید کرد که حفاظت از محیط زیست و احیای زیستبومهای ارزشمند مسئولیتی جمعی است و تحقق این هدف نیازمند همکاری دوسویه دولت، تشکلهای مردمی، دانشگاهها و مردم محلی است. این رویکرد همسو با نیازهای محلی منطقه و جایگاه اردوگاههای اجتماعی در تصمیمسازیهای محیط زیستی تبیین شد و از حاضران خواسته شد تا با بازبینی مدلهای مشارکتی، در قالب پروژههای عملیاتی در حوضه آبریز دریاچه ارومیه مشارکت فعال داشته باشند. علاوه بر این، هیئت مسؤول منطقهای بر اهمیت استمرار تعامل با سمنها و استفاده از ظرفیتهای دانشگاهی برای ارتقای آگاهی جامعه و ارتقای سطح توانمندسازی گروههای محلی تأکید کرد.
در این رویداد، مقامات محلی و نمایندگان تشکلهای مردمی پیشنهاد کردند تا با تقویت ارتباطات بین بخشی، مکانیزمهای نظارتی مشارکتی و روشهای ارزیابی اثرگذاری پروژههای حفاظت از زیستبوم ارومیه پیگیری شود. آنها خاطرنشان ساختند که ایجاد ساختارهای داوطلبی، کارگاههای آموزشی و طرحهای پژوهشی مشترک با دانشگاهها میتواند به بهبود بهبود مستمر وضعیت محیط زیست و بازگرداندن توازن اکولوژیکی دریاچه ارومیه منجر شود. در عین حال، به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین از استان اردبیل، تأکید بر بازتعریف نقش سمنها به عنوان پل ارتباطی بین مردم و دستگاههای اجرایی در دورههای اجرایی جدید، میتواند پیشرفتهای ملموسی را در فرآیند پویایی حفاظت از منابع طبیعی فراهم آورد.
در پایان این نشست، شرکتکنندگان به این نتیجه رسیدند که حفاظت از محیط زیست و احیای زیستبومهای ارزشمند، مسئولیتی جمعی است و تحقق آن مستلزم همکاری دولت، تشکلهای مردمنهاد، دانشگاهها و مردم محلی است. این بیانات با هدف ایجاد یک چارچوب فعال و پایدار برای مدیریت منابع طبیعی در حوضه آبریز دریاچه ارومیه مطرح شد و میتواند به عنوان الگوی همکاری میان بخشهای مختلف در سایر مناطق کشور نیز به کار گرفته شود.
تحلیل حقوقی-اجرایی درباره حفاظت جمعی از محیط زیست در ایران
قوانین و مقررات حفاظت محیط زیست در جمهوری اسلامی ایران به صراحت از حفاظت زیستبومها به عنوان وظیفهای مشترک یاد میکند و از مشارکت گسترده دولت، تشکلهای مردمنهاد، دانشگاهها و مردم محلی پشتیبانی میکند. این رویکرد به ویژه در حوزههای پیامدهای اقتصادی-اجتماعی حفاظت از محیط زیست، اهمیت شفافسازی و پاسخگویی به ذینفعان را تقویت میکند. از منظر اجرایی، راهبردهای مشارکتی باید در قالب ساختارهای مشخص و دارای سازوکارهای ارزیابی اثرگذاری طراحی و اجرا شوند تا بتوان از طریق شراکتهای عمومی-خصوصی و نهادهای غیر دولتی، رویکردهای حفاظت از منابع طبیعی را به صورت پایدار پیگیری کرد. با توجه به تجربههای منطقهای در ارومیه و سایر مناطق، تقویت هماهنگی بین دستگاههای اجرایی و سمنها، ایجاد فرصتهای آموزشی عمومی و توسعه ظرفیتهای محلی و دانشگاهی میتواند کارایی پروژههای حفاظتی را افزایش دهد و به کاهش تلفات زیستمحیطی منجر شود. اگرچه اجرای این مدلها در ایران با چالشهایی مانند محدودیتهای بودجهای، متعدد بودن ذینفعان و تفاوتهای منطقهای روبهرو است، اما شواهد نشان میدهد که مشارکت اجتماعی منسجم و هدفمند، به نتایج واقعی و پایدارتر منتهی میشود. بهرغم فضای گفتمانی نسبتاً مثبت در این نشستها، نیازمند سرمایهگذاری مستمر در آموزش عمومی، پروتکلهای شفاف نظارت و سازوکارهای پاسخگویی به شکایات است تا از کارآمدی تصمیمسازان و اعتماد عمومی حفاظت شود. این تحلیل بر پایه چارچوبهای قانونی ایران است و هدفش بررسی امکانسنجی پیادهسازی مدلهای مشترک حفاظت است تا به ارتقای کیفیت زیستبومهای حاکمیتپذیر منجر شود.