مروری بر دیدگاهها و واقعیتهای بازار در روزهای اخیر
به گزارش تیم آرشیو کامل، از پایان معاملات هفته گذشته تا ظهر روز یکشنبه که بازار طلا دوباره بازگشایی شد، قیمتها به طور قابل توجهی افزایش یافتند و رکوردهای تازهای در این بازار به ثبت رسیدند. این افزایش به گونهای بود که قیمت تمام سکه طرح جدید در کمتر از یک روز بیش از 10 میلیون تومان رشد یافت و بازار آزاد ارز نیز با نرخهایی نزدیک به 144 هزار تومان برای فروش و خرید مواجه شد. به گفته کارشناسان، روند صعودی قیمتهای جهانی اونس و به موازات آن افزایش مداوم نرخ ارز در بازار داخلی، به شکل جدی بازار طلا و سکه را تحت تأثیر قرار داده است. در این میان تأکید میشود که سیاستگذاران پولی کشور باید بازار طلا و ارز را به شکلی مدیریت کنند که از نوسانهای شدید جلوگیری شود یا دست کم به حد متوسطی کاهش یابد.
محمد کشتیآرای، رئیس پیشین اتحادیه طلا و جواهر، در گفتوگو با ایسنا به تشریح وضعیت بازار پرداخت و توضیح داد که در روزهای اخیر قیمتهای جهانی با رکوردهای جدیدی روبهرو شدهاند و نرخها به بالای 4500 دلار در هر اونس رسیده است. وی اضافه کرد که علاوه بر طلا، سایر فلزات گرانبها مانند نقره، پلاتین و پالادیوم نیز در حال تجربه رشد قابلتوجهی هستند، هرچند که شدت رشد در بازار داخلی برای طلا بیش از سایر فلزات است. این کارشناس توضیح داد که یکی از دلایل اصلی افزایش قیمتها در سطح جهانی تقاضا برای این فلزات است، در حالی که برخی کشورها طلا را به عنوان پشتوانه مالی و ابزار تبدیل ذخایر ارزی مینگرند.
کشتیآرای با اشاره به وضعیت داخلی افزود که در روزهای اخیر قیمت سکه طرح جدید در کشور به طور چشمگیری افزایش یافته و حباب قیمت نسبت به گذشته بالا رفته است. وی اظهار داشت که افزایش قیمت ارز نقش قابلتوجهی در این روند دارد و با وجود توزیع منظم سکه از سوی بانک مرکزی، تقاضا برای خرید سکه همچنان بالا است. به گفته وی، در دو روز اخیر تقاضا برای طلا در داخل کشور افزایش یافته و این موضوع موجب ثبت اعداد بیسابقه روی تابلوهای قیمت شده است. وی همچنین بیان کرد که از منظر جهانی، پیشبینیها همچنان حاکی از ادامه روند صعودی اونس است و انتظار میرود این روند در روزها و هفتههای آینده ادامه یابد.
در تحلیل داخلی، کشتیآرای توضیح داد که دو عامل اصلی در پشت پرده این رشد قیمتها قرار دارد: نخست رشد قیمت ارز در بازار داخلی که به عنوان عامل اصلی افزایش قیمت سکه شناخته میشود و دوم حرکت صعودی قیمت اونس در بازار جهانی. او به این نکته اشاره کرد که حدود دو سوم از افزایش قیمت به رشد بازار جهانی مربوط میشود و یک سوم آن نیز ناشی از افزایش نرخ ارز داخلی است. با این حال، روشن است که تقاضا در بازار داخلی برای طلا و سکه به دنبال تقویت ارز و افزایش قیمت جهانی باقی مانده و در حال حاضر هیچ نشانهای از کاهش تقاضا دیده نمیشود. در کنار این نکات، بررسیها نشان میدهد که حباب قیمت سکه در حال حاضر به بالای 10 میلیون تومان رسیده و این موضوع حاکی از استمرار تقاضا برای خرید است.
گزارشها حاکی است که در هفتههای اخیر، برخی از افراد انتظار اصلاح قیمتها را داشتند و به همین دلیل فشردهسازی بازار را انتظار میکشیدند، اما این اتفاق رخ نداد و اعداد روی تابلوهای قیمت به صورت بیسابقهای ثبت شد. کارشناسان تأکید میکنند که هر دو عامل داخلی و خارجی در افزایش قیمت نقشآفرینی میکنند و با وجود تعطیلی برخی بازارهای غربی در روزهای مشخص، معاملات در شرق و نیمکره شرقی پیوسته ادامه داشته و تأثیر خود را بر قیمتها میگذارند. با توجه به این وضعیت، پیشبینی میشود که قیمتها به شدت از دو منبع یادشده متاثر بمانند تا زمانی که اقتصاد جهانی و سیاستهای ارزی داخلی به گونهای دیگر تغییر جهت دهند.
در بخش داخلی، تحلیلگران معتقدند که مدیریت بانک مرکزی در عرضه ارز یا سایر ابزارهای کنترل قیمت میتواند اثرگذار باشد. اما در عین حال، پیشبینیهای خارجی نشان میدهد که اونس جهانی همچنان به صعود ادامه میدهد و این روند قیمتی را در بازار داخلی تقویت میکند. نکته مهم این است که در حال حاضر، قیمتهای جهانی طلا و قیمتهای داخلی طلا و سکه به صورت همسو با هم حرکت میکنند و اعداد بیسابقه نشاندهنده قدرت هر دو سمت بازار است. با چنین شرایطی، انتظار میرود که تحولات مربوط به بودجه سال ۱۴۰۵ و تصمیمات بانک مرکزی درباره نرخ دلار در آینده نزدیک، اثرگذاری قابل توجهی بر مسیر قیمتها داشته باشند.
در این گزارش همچنین به نقره، پالادیوم و پلاتین نیز اشاره شده است؛ قیمتهای این فلزات گرانبها نیز در بازارهای جهانی با رشد قابل توجهی همراه بودهاند. نقره در حال حاضر حدود 79 دلار و 18 سنت معامله میشود و پلاتین نزدیک به 2452 دلار در هر اونس خرید و فروش میشود؛ این اعداد نشان میدهند که تنشها و تقاضا برای فلزات گرانبها در جهان همچنان بالا است و میتواند بر تحولات قیمت طلا و سایر فلزات در ایران اثر بگذارد. در کنار این بررسیها، گزارشها تأکید میکنند که در سالهای اخیر، افزایش قیمتها در بازار فلزات گرانبها به نوعی همسو با تغییرات اقتصادی جهان و تقاضای سرمایهگذاری بوده و نسبت به سالهای گذشته، این دسته از داراییها جایگاه ویژهای در سبد سرمایهگذاری کشورهای مختلف پیدا کردهاند.
تحلیل عمقی از عوامل اثرگذار بر قیمت طلا و سکه
در سطح جهانی، تغییرات قیمت اونس به دلیل تحولات سیاسی و سیاستهای اقتصادی کشورهای مختلف تحت تأثیر قرار میگیرد. کشتیآرای با اشاره به عوامل سیاسی در ابتدای سال ۲۰۲۶ میلادی اظهار داشت که ناهمگونی سیاستهای اقتصادی کشورهای مختلف میتواند بازارهای جهانی را با نوسان روبهرو کند و همچنان بازارها در انتظار نشانههای روشن از آینده اقتصاد بینالملل هستند. در این بین، افزایش تقاضا برای طلا در دورههای بیثباتی اقتصادی، به ویژه به عنوان دارایی امن، به یکی از پایههای اصلی رشد قیمت تبدیل شده است. وی توضیح داد که با توجه به تنشهای سیاسی و تغییرات در سیاستهای اقتصادی کشورهای بزرگ، اونس جهانی همچنان با روند افزایشی روبهرو است و این موضوع اثر مستقیمی بر بازار داخلی ایران دارد. اما در کنار این، عامل دوم که نقشی اساسی در حرکت صعودی قیمتها دارد، نرخ ارز داخلی است. افزایش نرخ ارز باعث میشود که قیمت ریالی سکه و طلا به سرعت افزایش یابد و در نتیجه تقاضا برای خرید را در بازار داخلی بالا نگه دارد. به گفته کشتیآرای، هرچند بانک مرکزی اقدام به توزیع سکه میکند، اما تقاضاهای بازار همچنان بالا است و این موضوع موجب میشود که تقاضا و قیمت در بازار داخلی به شکل پایدار بالا باقی بماند.
در بررسی نسبت بین دو جزء داخلی و جهانی، وی توضیح داد که تقریباً دو سوم افزایش قیمت طلا و سکه به رشد بازار جهانی مربوط میشود و حدود یک سوم از این افزایش به تغییر نرخ ارز در کشور بازمیگردد. این توصیف میتواند به عنوان چارچوبی برای درک مطلب از سوی مخاطبان عمل کند، اما نکته مهم این است که این ترکیب دوگانه همواره تغییر میکند و با توجه به سیاستهای ارزی، تقاضاهای داخلی و تغییرات اونس جهانی ممکن است ترکیب آنها در یک دوره مشخص متفاوت باشد. وی تأکید کرد که با وجود تعطیلی بعضی بازارهای غربی در یکشنبهها، فعال بودن بازارهای شرق و اقیانوسیه میتواند به تداوم معاملات و ایجاد انعطافپذیری قیمتها کمک کند و از این رو باید به آینده با احتیاط و بررسی مداوم نگاه کرد.
در پایان، کشتیآرای به نقش بودجه سال ۱۴۰۵ در بازار اشاره کرد و گفت که سیاستهای اقتصادی کشورها در ابتدای سال نو میلادی، از طریق بودجه و تصمیمات ارزی، میتواند بر مسیر قیمتها اثرگذار باشد. در حالی که بازار داخلی به دنبال ثبات است، تغییرات در بودجه و نرخ دلار میتواند به سرعت بر قیمتها اثر بگذارد و باعث شود که نوسانات ادامهدار باشند. همچنین، در بخش فلزات گرانبها، نقره و پلاتین با قیمتهای قابلتوجهی معامله میشوند و به لحاظ مقیاسی نسبت به طلا رشد داشتهاند. به صورت خلاصه، انتظار میرود که با ادامه تغییرات در نرخ ارز و اونس جهانی، بازار طلا و سکه در ماههای آینده با نوساناتی همراه باشد و فعالان بازار باید با پایش دقیق اخبار اقتصادی و تصمیمات بانک مرکزی، ریسکهای مربوط به این بازار را مدیریت کنند.
تحلیل حقوقی-اجرایی: چارچوبهای قانونی و چالشهای اجرایی بازار طلا در ایران
قواعد قانونی حاکم بر بازار ارز و طلا در ایران به گونهای است که نوسان شدید قیمتها در کوتاهمدت میتواند هم به عنوان عاملی برای جبران نگرانیهای مردمی و هم به عنوان چالشی برای سیاستهای اقتصادی تلقی شود. در چنین فضایی، شفافیت ابزارهای تصمیمگیران از جمله بانک مرکزی و سازمان بورس کالا و همچنین نهادهای مرتبط با عرضه طلا و سکه حیاتی است. از منظر قانونگذاری، شفافیت در قیمتگذاری و اطلاعرسانی به عموم از طریق انتشار گزارشهای مربوط به بازار میتواند به کاهش گمانهزنیهای بیاساس و افزایش اعتماد عموم کمک کند. همچنین، اجرای بجا و بهموقع بودجه سال ۱۴۰۵ و نحوه تخصیص منابع ارزی میتواند به کنترل نوسانات بازار کمک کند و از ایجاد حبابهای شدید قیمتی جلوگیری کند. به عنوان یک مسئله اجرایی، مدیریت تقاضا و عرضه در بازار سکه باید با ابزارهای مؤثر انجام شود تا هم از لحاظ قیمتی و هم از منظر نقدینگی بازار، ثبات نسبی حفظ شود. در نهایت، با وجود اینکه قیمتها ممکن است به دلیل عوامل جهانی و داخلی تغییر یابد، رعایت اصول قانونی و شفافیت در تصمیمگیریهای ارزی و پولی میتواند به کاهش ریسکهای اجرایی منجر شود و به ارتقای ثبات بازار کمک کند.