تعهد به استمرار فرهنگ و هنر در شرایط سخت
به گزارش تیم آرشیو کامل، با نزدیک شدن به چهلوچهارمین دوره جشنواره بینالمللی تئاتر فجر، سعید اسدی، مدیرعامل انجمن هنرهای نمایشی ایران، توضیحاتی درباره افتتاحیه این رویداد و شیوههایی که جشنواره را به سمت تمرکززدایی و گسترش جغرافیایی هدایت میکند، ارائه داد. او با اشاره به اینکه برنامه افتتاحیه در کرمان به عنوان گامی برای خروج از مرکزگرایی طراحی شده است، تأکید کرد که این گام صرفاً با ملاحظات مالی محدود نمیشود و میتواند تجربهای تازه از زیست جشنواره برای مخاطبان و هنرمندان جدید فراهم آورد. به گزارش تیم آرشیو کامل، این تغییر موقعیت فیزیکی جشنواره را به عنوان یک سیاست ملی مینگرند که با هدف حفظ سهم ایران در فضای نمایشگاهی و تقویت تبادل فرهنگی across استانها اجرایی میشود.
ویژگیهای جشنواره با تمرکز بر ماهیت ملی
اسدی توضیح داد که جشنواره تئاتر فجر پیش از هر چیز ماهیتی ملی دارد و متعلق به تمام فعالان نمایش در سراسر کشور است. این نگرش به فجر امکان میدهد از تمرکز صرف در تهران فاصله بگیرد و به جغرافیای فرهنگی گوناگون کشور توجه کند. وی افزود که اگر از ابتدا در طراحی رویداد، از فراخوان تا شیوه اجرای رویداد، نگاه تمرکززدایی وجود داشته باشد، جشنواره میتواند به رویدادی وسیعتر و اثرگذارتر تبدیل شود و از محدود شدن به یک مرکز ثابت رها شود. این نکته از منظر مدیریتی میتواند به ارتقای کیفیت آثار و گسترش دامنه مخاطبان کمک کند.
استعدادیابی و معرفی نسلهای جدید تئاتر
یکی از وظایف کلیدی این رویداد که در گفتوگو با رسانهها بهطور مداوم به آن اشاره شده، استعدادیابی و معرفی نسلهای تازه نمایش است. در سالهای اخیر، بسیاری از چهرههای شاخص صحنه نمایش ایران نخستین بار در فجر دیده شدند، و این روند باید به عنوان یک سیاست دائمی حفظ و تکرار شود. مدیرعامل انجمن هنرهای نمایشی ایران به این نکته اشاره کرد که استعدادیابی تنها به این دوره محدود نمیشود، بلکه باید با طرحهای پشتیبانی از هنرمندان جوان در سطح ملی ادامه یابد. استانها ظرفیتهای بالقوه فراوانی دارند و بهخصوص کرمان را میتوان نمونهای روشن از توانمندیهای فرهنگی-هنری در مناطق غیرمرکزی دانست؛ جایی که نسلهای مختلف هنرمندان در کنار هم شکل میگیرند و از منظر دانش، مهارت اجرایی و نگاه نظری جایگاه قابل توجهی در تئاتر ایران پیدا میکنند.
نقش استانها و سیاستهای اجرایی
اسدی توضیح داد که اگر جشنواره با نگاه تقویت مزیتهای منطقهای طراحی شود، میتواند به رشد گونههای نمایشی خاص در هر منطقه کمک کند؛ از تئاتر عروسکی تا سایر شاخههایی که نیاز به توجه و حمایت دارند. او همچنین بر اهمیت نقش انجمن هنرهای نمایشی ایران به عنوان یک نهاد صنفی و برگزارکننده رویداد تأکید کرد و خاطرنشان ساخت که در دوره اخیر با وجود چالشهای مالی و فشردگی زمانی ناشی از برگزاری چند جشنواره پیاپی، تلاش کردهاند مدیریت اقتصادی متعادلی را پیش ببرند. سیاست این انجمن از ابتدا بر این بوده که هنرمندان از تامین مالی برخوردار شوند: پرداخت ورودی گروههای نمایشی، جوایز و حقالزحمه داوران و عوامل اجرایی در اولویت قرار گرفته و گروهها پیش از حضور در جشنواره بخشی از حمایت مالی را دریافت میکنند. این رویکرد، به گفته او، به ایجاد تعادلی در میان منابع مالی کمک میکند تا تیمهای نمایشی بتوانند با شرایط بهتری در رویداد حاضر شوند و تمرکز بر کیفیت کار حفظ شود.
شرایط اجتماعی و جایگاه جشنواره در زندگی فرهنگی کشور
مدیرعامل انجمن هنرهای نمایشی ایران همچنین به تأثیر شرایط اجتماعی بر فضای تئاتر اشاره کرد و گفت که هر چند فضای اجتماعی بر کار هنری تأثیر میگذارد، تئاتر حضوری زنده در زندگی مردم همچنان اهمیت بالایی دارد. او با اشاره به بحرانها و فشارهای مالی، تأکید کرد که در هیچ شرایطی باید فرهنگ و هنر را تعطیل نکرد و این اقدام به معنای سازشکاری نیست، بلکه حفظ نیرویی است که میتواند جامعه را احیا کند. تاریخ هنر ایران نشان داده است که حتی در سختترین دورهها نیز مسیر بقا و بازآفرینی پیدا میشود. بهویژه جشنواره تئاتر فجر بهعنوان میراثی از تلاش نسلهای گذشته و فعلی هنرمندان، اهمیت ویژهای دارد و تعطیلی یا تضعیف آن میتواند به خود بدنه تئاتر آسیب بزند. این رویداد، بهعنوان نتیجه تلاشهای جمعی هنرمندان، از نظر بسیاری از فعالان فرهنگی، فراتر از یک دارایی دولتی است و نمادی از پویایی فضای نمایش ملی محسوب میشود.
نگاه به آینده و حفظ هویت جشنواره
در پایان گفتوگو، اسدی با بیان اینکه جشنواره تئاتر فجر طی سالهای متمادی بهطور عمده توسط خود هنرمندان اداره شده است، بر این نکته تأکید کرد که این رویکرد منجر به حفظ کیفیت آثار، تنوع گونههای نمایشی و همسویی با تحولات زمانه شده است. او افزود که حفظ این رویداد به معنای احترام به تاریخ و آینده تئاتر ایران است و تلاش برای حفظ پویایی جشنواره، همسو با منافع هنرمندان و مخاطبان است. با توجه به تعهدات مالی و برنامهریزیهای انجامشده، انتظار میرود که تأمین مالی و تدارکات جشنواره به طور کامل فراهم شده و گروههای نمایشی بتوانند با آرامش بیشتری در رویداد حاضر شوند. در رسانههای مختلف، این روایت از رویکردهای جدید جشنواره بهعنوان گامی به سوی همسویی میان سیاستهای فرهنگی ملی و نیازهای عملی هنرمندان بهطور گسترده بازتاب یافته است.
تحلیل اجرایی-قانونی
در تحلیل کلانِ این گفتوگو، میتوان به این نتیجه رسید که جشنواره تئاتر فجر با رویکرد تمرکززدایی و گسترش مناطق حضور، بهنوعی بازتعریف پروژههای ملی-هنری در ایران میانجامد که هم به بار عملی اجرا میانجامد و هم از منظر حقوقی و قانونی موجبات شفافیت و بهرهوری مالی را فراهم میکند. از منظر اجرایی، تمرکززدایی به معنای بهبود دسترسی مخاطبان و تقویت توان هنرمندان محلی است و میتواند به کاهش فشارهای مالی و زمانی منجر شود. از نظر فنی، پرداختها و اعتبارات باید بهگونهای مدیریت شوند که بدون تأخیر به گروههای نمایشی برسند تا کیفیت اجراها تضمین شود. همچنین حفظ استقلال هنرمندان و تقویت نقش انجمنهای صنفی در مدیریت رویدادها، میتواند به پایداری و پاسخگویی بهتر به نیازهای اجرایی و امنیتی-اجتماعی منجر گردد. این تغییرات بهشرط رعایت شفافیت، نظارت صریح و توازن میان منافع هنرمندان و منابع مالی، میتوانند به تقویت اعتماد عمومی به رویدادهای ملی منجر شوند و از هر گونه نگرانی درباره مدیریت مالی و اجرایی جلوگیری کنند.