زمینه رویداد
به گزارش تیم آرشیو کامل، در آستانه نمایش نسخه مرمتشده فیلم «سارا» ساخته داریوش مهرجویی، نیکی کریمی نسبت به تغییرات اعمالشده در پوستر این فیلم واکنش نشان داد و تأکید کرد تصویری که در پوستر تازه دیده میشود، با چهره حقیقی او همخوانی ندارد. این واکنش با اشاره به استفاده از فناوری هوش مصنوعی در بازآفرینی چهره او مطرح شد و کریمی این اقدام را در خصوص یک تصویر واقعی نادرست توصیف کرد. فیلم «سارا» که محصول سال ۱۳۷۱ است، به دلیل فرایند بازسازی به تازگی مورد توجه قرار گرفته و نسخه مرمتشده آن قرار است در موزه سینما به نمایش درآید؛ مقرر شده است این نمایش برای نخستین بار انجام شود و تاریخ دقیق آن، مطابق پیگیریهای انجامشده از فیلمخانه ملی ایران، ۲۷ آذرماه است.
واکنش نیکی کریمی و نکات کلیدی
نیکی کریمی با انتشار پستی در صفحه شخصی خود نسبت به دستکاری تصویر در پوستر این فیلم اعتراض کرد و اظهار داشت که چهره موجود در پوستر جدید با چهره واقعی او منطبق نیست. او تأکید کرد که استفاده از فناوری هوش مصنوعی برای بازآفرینی چهره در یک تصویر واقعی باید با حساسیت و شفافیت همراه باشد و هرگونه دستکاری تصویری که به اعتبار فرد آسیب بزند، قابل قبول نیست. این موضوع به بحثهای گستردهتر پیرامون حقوق تصویر و اخلاق استفاده از فناوریهای نوین در عرصه تبلیغات سینمایی دامن زد و در فضای عمومی واکنشهای متنوعی به همراه داشت. روایت نیکی کریمی نشان میدهد که در استراتژیهای بازاریابی و تبلیغاتی سینمای ایران، حفظ صداقت تصویری و احترام به حقوق شخصی بازیگران باید در کنار نوآوریهای فناورانه قرار بگیرد. در این زمینه، برخی از کارشناسان حقوق رسانه و هنر بر اهمیت شفافیت درباره استفاده از هوش مصنوعی و مجوزهای مربوط به تصاویر افراد تأکید میکنند تا از سوءاستفادههای احتمالی جلوگیری شود.
جزئیات فنی و تاریخی نمایش نسخه مرمتشده
پوستر اصلی فیلم «سارا» در زمان تولید، توسط فرشید مثقالی طراحی شده بود و این نکته در میان گزارشهای تاریخی مربوط به فیلم مطرح است. فیلم «سارا» محصول سال ۱۳۷۱ است و به دلیل بازسازی کامل، نسخه مرمتشده آن اکنون برای عموم به نمایش گذاشته میشود. نمایش این نسخه در موزه سینما با هدف بازنمایی دوباره یک اثر مهم از دورهای خاص از سینمای ایران انجام میشود و نخستین بار است که این نمایش در ایران به صورت گسترده اجرا میشود. بر اساس پیگیریها از فیلمخانه ملی ایران، تاریخ بازنمایی رسمی این نسخه در ۲۷ آذرماه تعیین شده و شرکت در مراسمهای افتتاحی و نمایش عمومی از سوی مسئولان مربوطه اعلام میشود. این فرآیند بازسازی با حفظ اصالت فیلم و تلاش برای نگهداشتن ارزشهای هنری آن انجام شده است و مقرر است مخاطبان بتوانند تجربهای تازه از یک اثر کلاسیک ایرانی را تجربه کنند.
هوش مصنوعی در پوسترهای سینمایی: بحثهای اخلاقی و اجرایی
موضوع استفاده از هوش مصنوعی برای بازآفرینی تصاویر در پوسترهای سینمایی و تبلیغاتی، از چند منظر قابل بررسی است. از یک سو، فناوریهای نوین میتوانند فرایند طراحی را هشداردهی و کارآمدتر کنند، با کاهش هزینهها و امکان تولید انبوه از تصاویر متفاوت؛ از سوی دیگر، خطرات مرتبط با نقض حقوق تصویری افراد، مخدوش شدن هویت هنرمند و سوءاستفادههای احتمالی از عکسهای شخصی وجود دارد. در مورد پرونده این خبر، نکته کلیدی آن است که تصویری که به عنوان نمایهٔ یک هنرمند در پوستر منتشر میشود، باید با رضایت و آگاهی کامل وی همراه باشد و هرگونه تغییر تصویر باید با مجوزهای قانونی و اصول اخلاقی همسو باشد. همچنین باید سازوکارهای روشن برای تشخیص تفاوت بین بازآفرینی هنری با مجوز و دستکاری ناخواسته وجود داشته باشد تا از سوءاستفادههای احتمالی جلوگیری شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، این موضوع نه تنها به لحاظ حقوقی بلکه از منظر حرفهای و فرهنگی نیز مورد توجه است و انتظار میرود نهادهای مسئول نسبت به حفاظت از حقوق تصویری و حریم شخصی افراد حساسیت بیشتری به خرج دهند. این رویداد میتواند به عنوان یک نمونه از چالشهای واقعی در عصر دیجیتال مورد بررسی قرار بگیرد و به عنوان درسآموزی برای سایر پروژههای تبلیغاتی سینمایی تلقی شود.
تحلیل نقادانه از جنبههای اجرایی و حقوقی
در چارچوب قوانین جمهوری اسلامی ایران، استفاده از فناوری هوش مصنوعی در بازآفرینی تصاویر افراد باید با رضایت صریح و حقوقی افراد مرتبط باشد و هرگونه تغییر تصویری که منجر به تضییع حقوق تصویر یا صحت هویتی فرد شود، باید با دقت و مجوزهای قانونی صورت گیرد. از منظر اجرایی، سازمانهای درگیر نباید در فرایند بازسازی یا انتشار پوسترها از شفافیت فاصله بگیرند و باید توضیحاتی روشن درباره رویکردهای فناورانه ارائه دهند تا اعتماد عمومی حفظ شود. همچنین حفظ اصالت آثار کلاسیک و امکان دسترسی آگاهانه مخاطبان به نسخهٔ واقعی و بازنگریشده از مهمترین الزامات است. در نهایت، کارکردهای هنری و اخلاقی در کنار نوآوریهای فناورانه باید توازن یابد تا از فشارهای اقتصادی و تبلیغاتی بیرویه بر هویت تصویر افراد جلوگیری شود. از نظر اجرایی، وجود یک چارچوب روشن برای رضایت تصویری، مدیریت حقوق تصویر و آموزش همگانی درباره ابزارهای AI میتواند به کاهش اختلافات و افزایش پذیرش عمومی کمک کند.