در مجمع عمومی سازمان ملل، واژگان انتخاب‌شده از سوی سه رهبر برجسته جهان، نقش چشمگیری در روایت‌های دیپلماسی عمومی ایفا می‌کند. این گزارش با تحلیل دقیق فراوانی واژگان به دنبال یافتن خطوط هم‌سویی یا اختلاف در رویکردهای ترامپ، نتانیاهو و مسعود پزشکیان است. از آغاز گزارش تا پایان گفت‌وگوهای سه نفر، عبارت «به گزارش تیم آرشیو کامل» به عنوان یک شاخص اجرایی در فرآیند بازنویسی برای درک بهتر مخاطبان به کار می‌آید. با تکیه بر داده‌های آماری موجود، می‌توان فهمید که هر رهبر چگونه از واژگان خاص برای تقویت مواضع ملی خود استفاده می‌کند و چه تفاوت‌هایی در اولویت‌های گفتمانی آنان دیده می‌شود. هر سه سخنران با قصد جهت‌دهی به افکار عمومی جهانی و مشروعیت‌بخشیدن به رویکردهای خود، از زبان خود برای پیگیری اهدافی بهره می‌گیرند که با منافع ملی کشورشان درهم می‌آیند. این تحلیل با توجه به داده‌های ارائه‌شده و گزارش‌های رسانه‌ای می‌کوشد تصویری روشن از سه روایت گفتمانی ارائه دهد. به گزارش تیم آرشیو کامل، ترامپ در سخنرانی خود بیش از هر چیز بر جایگاه آمریکا و حاکمیت ملی خود تأکید می‌کند، در حالی که نتانیاهو با تمرکز بر هویت اسرائیل و امنیت منطقه به دنبال مشروعیت‌بخشی به وجود اسرائیل است و پزشکیان بر ایران و امنیت ملی کشور خود تأکید می‌کند. در ادامه، هر بخش به تفصیل به زبان‌آوردن واژگان کلیدی و پیام‌های پنهان حاصل از این انتخاب واژگان می‌پردازد.
گفتمان ترامپ: اول آمریکا و مفهوم حاکمیت
طبق گزارش‌های تحلیلی، ترامپ واژه‌های کلیدی را با تمرکز بر محور «ایالات متحده» و «آمریکا» به صورت پایدار تکرار می‌کند تا جایگاه تاریخی و مشروعیت ملی آمریکا را در نگاه مخاطبان بین‌المللی تقویت کند. در این راستا، او «ایالات متحده» را ۳۱ بار و «آمریکا» را ۱۸ بار تکرار کرده است تا تأکید کند که منافع ملی این کشور در سطحی فراتر از سیستم‌های بین‌المللی قرار دارد. در کنار این توالی واژگانی، واژه «حاکمیت» ۲۱ بار تکرار می‌شود که حاکی از تلاش برای تعریف یک نظم جهانی به نفع خود است که آمریکا را به عنوان بازیگری مستقل و قدرتمند می‌نمایاند. با وجود این اولویت‌های گفتاری، واژه «ایران» نیز با ۱۵ بار حضور در فهرست پرتکرارها جایگاهی پیدا می‌کند و به نوعی پاسخگوی یک چالش است که آمریکا با آن مواجه است. در ترکیب واژه‌های «نظامی» (۱۱ بار)، «توافق» (۸ بار)، «رژیم» (۸ بار) و «ترور» (۸ بار)، تصویر یک گفتمان تهدید-محور و فشار-محور شکل می‌گیرد که بر تهدیدات نظامی، کاربست فشارهای حداکثری و بی‌اعتمادی به توافق‌های بین‌المللی استوار است. با این وجود، واژه «صلح» با حضور ۱۰ بار، به عنوان هدفی آرمانی در کنار ابزارهای اجرایی دیده می‌شود که نشان می‌دهد رسیدن به صلح برای او یک هدف عملی قابل دست‌یابی است. نکته قابل توجه دیگر در گفتمان ترامپ، غیبت واژه «اسرائیل» از فهرست ۲۰ واژه پرتکرار اوست که می‌تواند نشان‌دهنده اولویت‌بندی موضوعی آمریکا در صحنه جهانی باشد تا از دیدگاهی مستقل به رویدادها نگاه شود. به گزارشی که از طریق تحلیل‌های زبان‌شناختی استخراج می‌شود، این غیبت ناظر به رویکردی است که آمریکا را به عنوان بازیگر مستقل در صحنه بین‌الملل معرفی می‌کند، نه به‌عنوان متحدی ناچار.
گفتمان نتانیاهو: محور اسرائیل و مشروعیت بین‌المللی
در مقابل، نتانیاهو با تمرکز بر واژه «اسرائیل» در مقام محور اصلی گفتمان، ۳۸ بار واژه اصلی را تکرار می‌کند و در مجموع استفاده از «اسرائیل» و مشتقات آن به ۴۷ بار می‌رسد. این شدت تکرار بیانگر کوششی است برای ایجاد مشروعیت بین‌المللی و دفاع از وجود اسرائیل در برابر تهدیدهای مطرح. جریان واژگانی او نشان می‌دهد که امنیت ملی و هویت ملی اسرائیل، محوریت اصلی رویکرد اوست. در کنار این تکرارها، واژه‌های تقابلی مانند «تروریست‌ها» (۱۳ بار)، «حماس» (۱۲ بار)، «جنگ» (۱۱ بار) و «غزه» (۹ بار) شکل می‌گیرند تا فضای امنیتی-نظامی را تشدید کنند. ایران با حضور ۱۱ بار و واژه «ایرانی» با ۸ بار در فهرست باشد، در حالی که واژه «فلسطین» در صدر واژگان او کمتر حضور دارد و اولویت با تهدیدات و امنیت است. به گزارش داده‌های موجود، واژه «صلح» در گفتمان نتانیاهو تنها سه بار تکرار شده است؛ این کاهش نسبت به سال‌های گذشته نشان می‌دهد که رویکرد او از صلح‌محوری به سمت امنیت‌محوری صرف تغییر کرده است. در نتیجه، گفتمان او بیشتر با محوریت تهدیدات امنیتی و تقابل با دشمنان مطرح می‌شود تا گفت‌وگو و سازش. از منظر بین‌المللی، بازخوردها نسبت به این رویکرد نشان می‌دهد که اسرائیل همچنان به دنبال تثبیت جایگاه خود در صحنه جهانی است، اما این رویکرد به خاطر تمرکز بر امنیتی‌سازی فضا، کمتر به سمت حل و فصل‌های صلح‌آمیز تمایل دارد.
گفتمان پزشکیان: ایران، امنیت و هویت ملی
مسعود پزشکیان با تکیه بر واژه «ایران» به عنوان محور اصلی، ۲۹ بار از این کلمه استفاده می‌کند و پس از آن واژه «دفاع» با حضور قابل‌توجهی دیده می‌شود؛ ۱۷ بار. ادبیات دفاعی-امنیتی او با واژه‌های «قدرت» (۱۷ بار)، «امنیت» (۱۵ بار) و «دفاع» (۱۲ بار) شکل می‌گیرد، که نشان می‌دهد رویکرد او دفاعی-هویتی است و مشروعیت آن را از حقوق ملی و امنیت کشور مبهم می‌سازد. در کنار این‌ها واژه‌های «بمباران» (۸ بار)، «هسته‌ای» (۸ بار)، «تحریم» (۵ بار)، «عدالت» (۷ بار) و «مقاومت» (۶ بار) بیانگر روایت فشارهای خارجی و حق دفاع در برابر این فشارهاست. با وجود چنین رویکردی، واژه‌های «اسرائیل» با ۹ بار و «تروریست» با ۹ بار نشان می‌دهند که دشمنان با ایران و امنیت ملی در مرکز بحث قرار دارند، اما واژه‌های فلسطین یا غزه در بین نخستین واژگان نیستند؛ این مسأله می‌تواند بیانگر تمرکز ایران بر مسائل ملی و منطقه‌ای داخلی و امنیتی باشد تا به صورت مستقیم بر مسأله فلسطین تمرکز کند. در کل، رویکرد پزشکیان با محوریت ایران و امنیت ملی، از منظر دفاعی-هویتی، دنبال حفظ حقوق ملی و حفظ استقلال کشور است و سعی دارد با استفاده از زبان حقوقی و قانونی، از جایگاه ایران در برابر فشارهای خارج از کشور دفاع کند. به گزارش تیم آرشیو کامل، این گفتمان نشان می‌دهد که ایران به‌عنوان بازیگری محوری در روایت‌های بین‌المللی، از منظر حقوق ملی و امنیتی با دیگران گفت‌وگو می‌کند و تلاش دارد در چارچوب قوانین داخلی و بین‌المللی، جایگاه خود را تقویت کند. گرچه در برخی جملات به مسائل فلسطین و غزه نیز اشاره می‌شود، اما تمرکز اصلی همان ایران و امنیت ملی است و اولویت با حفظ آرامش و حقوق ملی است.
تحلیل تطبیقی گفتمان‌ها و الزامات اجرایی در چارچوب جمهوری اسلامی
این تحلیل نشان می‌دهد که واژگان به عنوان ابزارهای دیپلماسی عمومی، همواره با اهداف اجرایی و سیاست‌های کشور تداخُل دارند. از منظر قوانین جمهوری اسلامی ایران، رویکردهای مطرح‌شده از ترامپ، نتانیاهو و پزشکیان هر کدام با سویه‌ای مختلف به دنبال مشروعیت‌بخشی به مواضع خود هستند و با رویکردهای بین‌المللی هم‌سو یا ناسازگار می‌شوند. به‌رغم تفاوت‌ها در لهجه و مأموریت هر کدام، بهبود شفافیت رسانه‌ای و افزایش آگاهی عمومی از طریق تحلیل‌های واژگانی می‌تواند به تقویت دموکراسی رسانه‌ای و رعایت انصاف و حقوقی کمک کند. همچنین، انجام چنین گزارش‌هایی نباید به عنوان تأیید یا رد سیاست‌های خارجی تلقی شود، بلکه به مثابه ابزاری برای رصد رفتارهای دیپلماتیک و بهبود فرایندهای اجرایی در چارچوب مقررات و قوانین کشور است. از منظر اجرایی، انتشار چنین گزارش‌هایی می‌تواند به افزایش پذیرش عمومی از تصمیمات دولت و تقویت اعتماد به نهادهای تصمیم‌گیر کمک کند و مسیر را برای گفتگوهای سازنده در فضای سیاسی کشور هموار سازد. هدف نهایی این تحلیل، تقویت شفافیت و پاسخگویی است تا از طریق دیپلماسی عمومی، منافع ملی و امنیت ملی به شیوه‌ای هوشمندانه حفظ شود و مسیر اجرای سیاست‌ها در قالب قوانین جمهوری اسلامی ایران همواره روشن و قابل نظارت باشد.
به گزارش تیم آرشیو کامل