افتتاح نخستین دهکده بومگردی در شرق مازندران و افتتاحیه‌ای با پیام‌های چندسویه
در روزهای اخیر و همزمان با هفته گردشگری، رویکردهای نوین در حوزه گردشگری روستایی بیش از پیش به چشم آمد. در زنگت علیا، یکی از روستاهای شهرستان نکا، نخستین دهکده بومگردی در مازندران با حضور مسئولان استانی و محلی افتتاح شد. این رویداد که با هدف تقویت اقتصاد محلی و ارائه تجربه‌ای پایدار از سفرهای روستایی طراحی شده است، نمادی از گام‌های عملی مسیر توسعه گردشگری روستایی محسوب می‌شود. مهدی داوودی، فرماندار نکا، در گفت و گو با رسانه‌ها با اشاره به روند روبه رشد بومگردی در شرق مازندران، بر اهمیت این رویداد برای تعمیق پیوند میان مردم روستاها و اقتصاد محله‌ای تأکید کرد. به گزارش تیم آرشیو کامل، این افتتاح همزمان با هفته گردشگری انجام شد و نشان می‌دهد که برنامه‌های منطقه‌ای در راستای افزایش سهم اقتصاد مولد از گردشگری به نتیجه می‌رسند.
داوودی با اشاره به ویژگی‌های طبیعی و اقلیم‌های گوناگون شرق مازندران گفت که این تنوع، فرصت‌های بی‌شماری را برای توسعه گردشگری پایدار فراهم می‌کند. وی افزود که توسعه بومگردی به عنوان یکی از مولفه‌های کلیدی اقتصاد مولد می‌تواند نقش‌آفرینی مؤثرتر روستاها را در مسیر اقتصاد محلی تقویت کند. به گفته او، با تمرکز بر ظرفیت‌های بومی و جلب مشارکت روستاییان، می‌توان مهاجرت معکوس از شهر به روستا را به عنوان یک پیامد مثبت در نظر گرفت و با ایجاد اشتغال و ارتقای سطح زندگی، نشاط اجتماعی را در مناطق کم‌برخوردار افزایش داد.
در این بازدید، مقام مسئول تأکید کرد که توسعه روستاهای هدف با رویکردی جامع و هماهنگ از طریق تقویت تولیدات روستایی، ارتقای خدمات گردشگری و حفظ و گسترش فرصت‌های شغلی پیگیری می‌شود. وی همچنین با اشاره به نقش تشکل‌های محلی و مشارکت‌های مردمی، اهمیت آموزش‌های حرفه‌ای برای فعالان بومگردی را برشمرد تا خدمات ارائه‌شده به گردشگران با استانداردهای ایمنی و کیفی مطابقت داشته باشد. این مجموعه اقدامات در نهایت به تقویت اقتصاد روستایی، افزایش درآمدهای خانوارهای محلی و حفظ منظر فرهنگی و طبیعی منطقه منجر خواهد شد.
در گفت‌وگوهای انجام‌شده با مسئولان اجرایی، بر استفاده از ظرفیت‌های زیست‌محیطی با رویکرد حفاظت از منابع طبیعی تأکید شد تا با توسعه پایدار، کیفیت زندگی مردم محلی و تجربه سفر بازدیدکنندگان همزمان حفظ شود. رویکرد آینده‌نگر به توسعه روستاهای هدف نشان می‌دهد که برنامه‌های توسعه گردشگری منطقه باید با رعایت ضوابط زیست‌محیطی، ارزیابی اثرات اجتماعی-اقتصادی و نظارت دقیق منابع طبیعی پیش برود تا از هرگونه فشار ناخواسته بر اکوسیستم‌های محلی جلوگیری به عمل آید. به گزارش تیم آرشیو کامل، افتتاح نخستین دهکده بومگردی در زنگت علیا به عنوان رویدادی نمادین، پیامی روشن به سرمایه‌گذاران و فعالان گردشگری منطقه را منتقل کرد: شرق مازندران جایگاهی استراتژیک برای تجربه‌های گردشگری پایدار، فرهنگی و اقتصادی است که باید با برنامه‌ریزی دقیق و مشارکت همه‌جانبه به مرحله اجرا برسد.
این رویداد با حضور مقامات محلی، فعالان گردشگری و جامعه روستایی برگزار شد و انتظار می‌رود با گسترش خدمات رفاهی و آموزش‌های تخصصی، سطح کیفی تجربه گردشگران افزایش یابد. طرح‌های مربوط به بومگردی معمولاً برای بهبود زیرساخت‌های محلی، ایجاد فرصت‌های شغلی پایدار و حفظ میراث فرهنگی روستاها طراحی می‌شوند و در نتیجه، فعالیت‌های فرهنگی و اقتصادی با هم همسو می‌شوند. در عین حال، لازمه تحقق این چشم‌انداز، همسو شدن با چارچوب‌های قانونی و محیط‌زیستی است تا از هر گونه تجاوز به منابع طبیعی و یا اعمال فشارهای غیرقانونی جلوگیری گردد. این فرایند، یکپارچه با نهادهای مرتبط، نیازمند هماهنگی‌های دقیق بین بخش‌های مختلف دولتی و همچنین مشارکت جدی مردم محلی است. به گزارش تیم آرشیو کامل، رویکردی که در این پروژه دنبال می‌شود، بر پایه اصول شفافیت، پاسخگویی و مسئولیت‌پذیری بنا شده است تا نتیجه ملموس و پایدار برای اقتصاد روستایی ارائه کند.
در پایان، مقامات استانی با تأکید بر ضرورت مستندسازی و ارزیابی مستمر اثرات اقتصادی و اجتماعی پروژه‌های بومگردی، اعلام کردند که این اقدامات در چارچوب قوانین و اصول اجرایی جمهوری اسلامی ایران پیگیری می‌شود و از هر گونه نگرانی امنیتی یا سیاسی پرهیز می‌شود. افزایش انگیزه‌های سرمایه‌گذاری در بخش گردشگری روستایی، همراه با حفظ محیط زیست و حفاظت از منابع طبیعی، می‌تواند نقش محوری شرق مازندران را در نقشه گردشگری کشور تقویت کند. این رویداد، بدنه‌ای از سیاست‌های منطقه‌ای است که با هدف توانمندسازی اقتصاد روستایی و ارائه تجربه‌ای اصیل از سفر به هموطنان و گردشگران داخلی و خارجی طراحی شده است.
تشکیل اکوسیستم بومگردی و آینده روستاها در شرق مازندران
پروژه‌های بومگردی معمولاً با ترکیبی از امکانات住宿ی، پذیرایی محلی، فروش صنایع‌دستی و نمایش آداب و رسوم روستایی همراه می‌شوند تا گردشگران بتوانند به شکل عمیق‌تری با فرهنگ منطقه آشنا شوند. در شرق مازندران، وجود اقلیم‌های مختلف، جنگل‌های انبوه و ساحل‌های قابل دسترس، ظرفیت‌های گسترده‌ای را برای توسعه فعالیت‌های متنوع فراهم می‌کند. از جمله مزیت‌های قابل توجه این طرح، ایجاد فرصت‌های اشتغال فراتر از حوزه خدماتی سنتی است؛ چرا که با به کارگیری نیروی محلی در قالب مربیگری‌های حرفه‌ای، مدیریت پذیرش، راهنمایی گردشگران و فعالیت‌های مذهبی-فرهنگی، می‌توان به سطح جدیدی از درآمدزایی دست یافت. در این راستا، آموزش نیروی کار، تامین تجهیزات استاندارد، و ایجاد شبکه‌های پشتیبانی محلی از جمله اقداماتی است که به تدریج اجرا می‌شود تا تجربه تجربه‌گران از مسیر سفر به یادماندنی و سالم باشد. همچنین، توسعه بازارهای محلی برای عرضه محصولات با محوریت تولیدات روستایی و صنایع‌دستی بومی به عنوان یک موتور اقتصاد محلی عمل می‌کند و به کاهش وابستگی به گردشگری کوتاه‌مدت کمک می‌کند. این رویکرد، به ویژه در روستاهای شرق مازندران که عمدتاً از منظر جغرافیایی و اقلیمی با چالش‌هایی مواجه هستند، می‌تواند به عنوان یک الگوی پایدار برای سایر نقاط کشور نیز مطرح شود.
بنابراین، می‌توان نتیجه گرفت که افتتاح دهکده بومگردی در زنگت علیا تنها یک افتتاحیه تک رویدادی نیست، بلکه آغاز一个 استراتژی بلندمدت است که هدف آن تغییر مدل اقتصاد روستایی از وابستگی به فعالیت‌های محدود به اقتصاد مولدِ متنوع‌تر است. این تغییر با تعلیم و تبیین مبانی حفاظت محیط زیست، آموزش بهداشت و ایمنی در حرفه‌های مرتبط، و تقویت زیرساخت‌های عرضه خدمات به گردشگران همراه خواهد بود تا روستاهای شرق مازندران به عنوان برند گردشگری روستایی کشور معرفی شوند. همچنین، با پویش‌های مرتبط با مهاجرت معکوس، روستاها می‌توانند به عنوان محورها و مراکز پذیرش گردشگران داخل کشور و همچنین بازارهای محلی برای عرضه کالاهای باکیفیت معرفی شوند. در این میان، به اهمیت هماهنگی با دستگاه‌های اجرایی و تشکل‌های مردم‌نهاد در قالب شوراهای روستایی و کارگروه‌های مرتبط تاکید می‌شود تا فرایند اجرای پروژه‌ها با شفافیت و نظارت قوی دنبال گردد. این اقدامات، اگر با رویکرد نگاه به آینده و حفظ منافع ملی اجرا شوند، می‌توانند به بهبود شاخص‌های توسعه روستایی، کاهش فقر شهری-روستایی و ایجاد زندگی پایدار در مناطق کم‌نفوذ منجر شوند. به گزارش تیم آرشیو کامل، این طرح نه تنها به عنوان گام‌های کوتاه برای آینده، بلکه به عنوان فریم یک پروژه گسترده‌تر در نظر گرفته می‌شود که می‌تواند به هر دو طرف—ساکنان روستا و گردشگران—نفع برساند و تصویری از روستای ایرانی با توانمندی‌های بالا ارائه دهد.
تحلیل اجرایی-حقوقی
این رویکرد به توسعه بومگردی در شرق مازندران، اگرچه فرصت‌های اقتصادی و فرهنگی فراوانی ایجاد می‌کند، نیازمند سازوکارهای قانونی و اجرایی روشن است. از منظر حقوقی، توسعه بومگردی باید با رعایت قوانین حفاظت محیط زیست، مقررات مدیریت منابع طبیعی، سازمان‌های مرتبط با ارزیابی اثرات زیست‌محیطی و نیز ضوابط ایمنی و بهداشت عمومی همسو باشد. همچنین، بهره‌برداری از زمین‌های کشاورزی یا محیط‌های طبیعی برای احداث دهکده‌ها با مجوزهای محلی و ملی همراه است و باید از هرگونه تغییر کاربری غیرمجاز پرهیز شود. اجرای این طرح‌ها نیازمند تعادل بین تشویق سرمایه‌گذاری و حفاظت از سرمایه‌های طبیعی و فرهنگی است تا منافع بلندمدت منطقه حفظ شود. به علاوه، نظارت و گزارش‌دهی شفاف به منظور ارزیابی اثرات اقتصادی و اجتماعی پروژه‌ها ضروری است تا مسئولیت‌پذیری و پاسخگویی مدیران اجرایی در سطح محلی و استانی تقویت شود. با توجه به قوانین جمهوری اسلامی ایران و چارچوب‌های اداره‌ای کشور، این پروژه باید از طریق همکاری بین دستگاهی، مشارکت مردمی و شفافیت اقتصادی پیش رود و از هرگونه اقدام یک‌طرفه و غیرشفاف پرهیز کند. این تحلیل نشان می‌دهد که موفقیت پایدار این طرح نه تنها به سرمایه‌گذاری و بازاریابی خوب، بلکه به رعایت دقیق الزامات قانونی و حفاظت از محیط زیست و میراث فرهنگی وابسته است، تا هم پیشرفت اقتصادی محلی را تضمین کند و هم اعتماد عمومی را نسبت به پروژه‌های توسعه گردشگری افزون سازد.