مقدمه و زمینه طرح محب در قزوین
در استان قزوین، طرح محب به منظور ارائه حمایت روانی-اجتماعی به افراد و گروههای آسیبدیده در مواقع بحران و بحرانهای اجتماعی به اجرا در میآید. این طرح با همکاری داوطلبانه مشاوران، روانشناسان و مددکاران سعی دارد از طریق مداخلات هدفمند و پشتیبانی گسترده، فشارهای روحی را کاهش دهد و روند ترمیم را تسهیل کند. به گزارش تیم آرشیو کامل، اقدامات گستردهای در سطح استانی برای تقویت ظرفیتهای موجود در این حوزه در دست انجام است و انتظار میرود از این ظرفیتها برای پاسخ سریع به نیازهای روانی-اجتماعی جامعه استفاده شود.
در حال حاضر ۱۳ تیم محب با مشارکت داوطلبان در قالب مشاوران و متخصصان روانشناسی، توانبخشی و مددکاری اجتماعی فعال هستند تا در صورت لزوم خدمات لازم را به هم استانیها ارائه دهند. این تیمها با هدف کاهش فشارهای روانی ناشی از حوادث و بحرانها تشکیل شده و میتوانند در کنار نهادهای مسئول به سرعت وارد عمل شوند تا از بروز مشکلات روانی و اجتماعی جلوگیری کنند. این گامها با اولویتبندی نیازهای محلی، هدایتگری از سوی مسئولان بهزیستی و همکاری با سایر دستگاههای ذیربط انجام میگیرد. به گزارش تیم آرشیو کامل، کارگاههای مداخلات حمایتی در بلایا در سطح شهرستانها نیز برپا شده و این کارگاهها با تمرکز بر مدیریت استرس و کاهش تنشهای اجتماعی طراحی شدهاند تا در مواقع بحران اثرگذار باشند.
جزئیات فعالیت و نقش تیمهای محب
نقش اصلی این تیمها ارائه خدمات روانی-اجتماعی به گروههای آسیبپذیر از جمله هموطنان در مناطق روستایی و شهری است که به واسطه حوادث، بحرانهای طبیعی یا بحرانی که به صورت غیرسیاسی و اجرایی رخ میدهد، دچار فشارهای روحی میشوند. تیمهای محب با استفاده از رویکردهای مشاورهای، روانشناختی و کار با خانوادهها سعی در بهبود سلامت روانی و تابآوری جمعیت دارند. در فرآیند اجرایی، بهزیستی استان قزوین با مدیریت و نظارت دقیق، اقدامات لازم برای ایجاد ارتباط موثر با داوطلبان، ارتقای سطح آگاهی عمومی و هدایت منابع را پیگیری میکند. این فرایند با تاکید بر حفظ امنیت و محرمانگی اطلاعات انجام میشود تا اعتماد مردم به خدمات روانی-اجتماعی حفظ شود.
برای تقویت ظرفیتها، کارگاههای مداخلات حمایتی در بلایا در سطح شهرستانها برگزار میشود تا همزمان آموزشهای لازم در اختیار تیمهای محب و دیگر واحدهای مرتبط قرار بگیرد. همچنین پیامهای آموزشی در فضای مجازی و پوسترهای اطلاعرسانی با موضوع کنترل استرس و کاهش تنش اجتماعی به کلیه دستگاههای اجرایی ارسال شده است تا آگاهی عمومی افزایش یابد و رفتارهای حمایتی در جامعه تقویت شود. این اقدامات با هدف کاهش آسیبهای روانی پس از بحرانها انجام میگیرد و به شکل هماهنگ با سایر نهادها اجرا میشود.
تقویت سازوکارها و هماهنگی با نهادهای همسو
برای تقویت ظرفیت تیمهای محب، مجموعهای از اقدامات اجرایی در حال پیگیری است. از جمله ارسال نامههای رسمی به شهرستانها برای فراخوان داوطلبان جدید و بهروزرسانی بانک اطلاعات داوطلبان محب است تا حضور افراد با مهارتهای مرتبط در نقاط مختلف استان همواره فراهم باشد. همچنین هماهنگی با حراست و سایر واحدهای مدیریتی برای صدور کارت عضویت اعضای جدید انجام میشود تا امکان ثبت و استفاده از خدمات داوطلبان به سهولت فراهم شود. برگزاری جلسات توجیهی با کارشناسان استانی نیز در دستور کار قرار دارد تا استانداردهای ارائه خدمت و روند اجرایی به طور کامل رعایت گردد.
در راستای همافزایی خدمات، جلسات مشترکی با نهادهای مختلف از جمله کمیته امداد امام خمینی (ره)، جمعیت هلال احمر، دانشگاه علوم پزشکی و مدیریت بحران شهرستانها برگزار شده است تا مسیر ارائه خدمات روانی-اجتماعی به شکل هماهنگ و اثرگذار تنظیم شود. این تعاملات به تقویت پاسخدهی به بحرانها و سرعت عمل در ارائه حمایتهای لازم منجر میشود و در نهایت به کاهش مدت زمان بروز آسیبهای روانی کمک میکند. از سوی مقامهای اجرایی نیز تأکید شده است که داوطلبان به خاطر نقش حیاتیشان در پشتیبانی از گروههای آسیبپذیر باید با رعایت اصول اخلاقی و چارچوبهای قانونی کار کنند و از هرگونه فعالیت غیرمجاز یا مخدوش پرهیز شود.
در پایان، مسئولان بهزیستی از داوطلبان تیم محب قدردانی کرده و تأکید کردند که حضور بهموقع و ارائه حمایت روانی-اجتماعی میتواند به شکل چشمگیر آسیبهای روحی و اجتماعی ناشی از بحرانها را کاهش دهد. تجربههای گذشته نشان میدهد که پاسخ سریع و پشتیبانی مستمر میتواند به ثبات روانی جامعه کمک چشمگیری کند و بهبود عملکرد افراد و خانوادهها در فاز بازتوانی را تسهیل نماید. این رویکرد، که مبتنی بر همکاریهای منطقهای و شبکهسازی با سایر سازمانهاست، به عنوان یکی از ابزارهای کلیدی در مدیریت بحرانهای روانی-اجتماعی مطرح است.
تحلیل تطبیقی با چارچوبهای قانونی جمهوری اسلامی ایران
از منظر قوانین جمهوری اسلامی ایران، ارائه خدمات روانی-اجتماعی به جمعیتهای آسیبپذیر باید مطابق با موازین قانونی، اخلاق حرفهای و اصول حفاظت از حریم خصوصی اعضای جامعه انجام شود. انجام عملیات داوطلبانه در قالب سازمانهای رسمی مانند بهزیستی مستلزم رعایت ضوابط کار داوطلب، ثبت نام و صدور کارت عضویت برای اعضای تیم است تا صلاحیتها مشخص و قابل راستیآزمایی باشند. همچنین تهیه و ارائه خدمات آموزشی و کارگاههای حمایتی باید با هماهنگی دستگاههای ذیربط و در چارچوب دستورالعملهای بهداشت روانی عمومی صورت پذیرد تا از سلامت جامعه حفاظت شود و از هرگونه اقدام غیرمجاز یا خارج از چارچوب قانونی جلوگیری گردد. گزارشهای محرمانگی اطلاعات افراد، همچنین حق برخورداری از حمایتهای حقوقی و اخلاقی پایهای است که در فرآیند ارائه خدمات باید حفظ شود. در نهایت، استفاده از حمایتهای اجرایی برای کاهش آسیبهای روانی نیازمند نظارت مستمر، شفافیت در فرایندها و پاسخگویی به مراجع قانونی است تا اعتماد عمومی حفظ شود و رفتارهای اجرایی با منافع عمومی همسو باشند.