الزیدی به عربستان میرود؛ نگاهی به مذاکرات آتی و چشمانداز همکاریهای دو کشور
در روزهای اخیر، منابع دیپلماتیک از بغداد و ریاض اخبار تازهای را پیرامون سفر قریبالوقوع علی الزیدی، نخستوزیر عراق، به عربستان منتشر کردهاند. به گزارش تیم آرشیو کامل، با وجود تاخیرهای سابق و مشکلاتی که از جمله آنها میتوان به حملات متقاطع اخیر علیه مواضع گروه الحشد الشعبی اشاره کرد، روابط بین بغداد و ریاض همچنان به عنوان یکی از خطوط اصلی سیاست خارجی عراق قلمداد میشود. این تحولات در قالب گفتوگوهای فشردهای صورت میگیرد که دفتر نخستوزیری عراق و مجموعههای دیپلماتیک دو کشور آن را رصد میکنند. در این چارچوب، بغداد بر اهمیت حفظ حاکمیت خود و پرهیز از هرگونه دخالت خارجی در امور داخلی تأکید دارد و ریاض نیز خواستار روشنسازی الزامات امنیتی و روشن شدن برخی از ابعاد دریافتکنندگان و مسیرهای حملههای انجامشده به خاک عربستان است.
طبق گزارشها، سفر الزیدی به عربستان هدف از انجام مذاکراتی است با محوریت امضای بستهای جامع از توافقهای دوجانبه در زمینههای امنیتی، اقتصادی، انرژی و سرمایهگذاری و سایر پروندههای مربوطه. این نکته از نظر مقامات عراق و عربستان به عنوان گامی کلیدی برای تقویت همکاریها در مواجهه با چالشهای امنیتی منطقهای و جغرافیایی تلقی میشود. در این میان، اطلاعات غیررسمی حاکی از این است که عربستان قصد دارد در چارچوب این مذاکرات، اسنادی را به الزیدی ارائه کند تا به صورت رسمی تأیید کند عملیاتی که اخیراً منجر به حملاتی علیه عربستان شده بود، از خاک عراق صورت گرفته است. این موضوع به محور مذاکرات دوجانبه وارد میشود و میتواند نقشی اساسی در تعیین خطوط همکاری آتی بین دو کشور ایفا کند. به گزارش تیم آرشیو کامل، این مسئله به عنوان یکی از محورها و موضوعات کلیدی در دستور کار سفر مطرح است و انتظار میرود هر دو طرف درباره سازوکارهای بهکارگیری این اطلاعات برای تقویت امنیت منطقهای به تفاهم برسند.
در مقابل، مقامات عراق بر موضعی صریح پای میفشارند که از استفاده از خاک عراق برای حمله به کشورهای همجوار جلوگیری شود و بغداد را ملزم به حفظ حاکمیت و عدم کاربست عراق به عنوان عرصهای برای درگیریهای منطقهای میدانند. این نکته به عنوان یکی از خطوط قرمز در مذاکرات معرفی شده و مقامات بغداد و ریاض تلاش میکنند تا از طریق گفتوگوهای مستقیم، تفاهماتی را بر سر کنترل پیامدهای بحران امنیتی منطقه و جلوگیری از تشدید تنشها به دست آورند. سفر الزیدی به ریاض در این چارچوب، به عنوان یکی از نخستین گامهای سیاسی پس از تشنجهای اخیر توصیف میشود که میتواند به شکلگیری «چارچوبی اجرایی» منسجم برای همکاریهای امنیتی و اقتصادی دو کشور منجر شود.
بر اساس اظهارات Mokhtar Mahmoud، عضو کمیته روابط خارجی در پارلمان عراق، این سفر نشاندهنده یک گام مهم برای تقویت روابط دوجانبه و بازسازی مذاکرات مستقیم بین بغداد و ریاض در شرایط امنیتی کنونی منطقه است. او تأکید میکند که عراق به سیاست خارجی مبتنی بر تعادل و تعامل با همه کشورهای همسایه و جهان عرب، به ویژه با عربستان، پایبند است و این رویکرد با سفرهای آینده و گسترش همکاریها در زمینههای مختلف از جمله امنیتی، اقتصادی و سرمایهگذاری تداوم خواهد داشت. Mahmoud اشاره میکند که گفتوگوها درباره همکاریهای امنیتی، گسترش تجارت و سرمایهگذاری، و هماهنگی در حوزه انرژی و مواضع در قبال مسائل منطقهای در دستور کار قرار میگیرد و تداوم ارتباط سیاسی حتی در زمان اختلافات، نشان از ریشهدار بودن روابط بین دو کشور دارد. او همچنین تصریح میکند که عراق مخالف استفاده از خاک خود برای درگیری با کشورهای دیگر است و این موضع را در مذاکرات با ریاض تقویت میکند.
به همراه این تحلیلها، حسین الأسعد، پژوهشگر مسائل سیاسی، نیز به العربی الجدید گفته است که اکنون مرحلهای است که نیازمند تقویت شراکت است. او بر این باور است که عربستان به دلیل جایگاه سیاسی، اقتصادی و منطقهایاش میتواند نقش کلیدی در پشتیبانی از ثبات عراق ایفا کند و گسترش همکاری با ریاض میتواند به جذب سرمایهگذاریهای عربستان و تقویت بخشهای انرژی، زیرساخت، کشاورزی، صنعت و حمل و نقل منجر شود. الأسعد تأکید میکند که حضور عربستان در محافل منطقهای و بینالمللی به عراق امکان میدهد تا در پروندههای سیاسی و اقتصادی از پشتوانهای قوی بهرهمند شود و سفر الزیدی به ریاض نخستین گام جدی در مسیر اجرای این استراتژی محسوب میشود. در دیدگاه او، مذاکرات آتی باید به بهبود هماهنگی در مواضع در قبال مسائل منطقهای و جلوگیری از هرگونه اقدام خروجی از چارچوبهای قانونی عراق کمک کند. به عقیده او، این نشانهها از تمایل دو کشور به ایجاد یک مکانیسم اجرایی مشترک برای پیشبرد پروژههای توسعهای و بازسازیای است که میتواند بر ثبات منطقه اثرگذار باشد.
در پایان، تحلیلگران به این نتیجه میرسند که سفر الزیدی به ریاض نشاندهنده یک رویکرد آیندهنگر در سیاست خارجی عراق است که به دنبال تعمیق همکاریهای اقتصادی و امنیتی با عربستان به عنوان یکی از شریکان کلیدی در نظم منطقهای است. این گام میتواند منجر به بهبود کانالهای ارتباطی، تقویت ظرفیتهای سرمایهگذاری و ایجاد چارچوبی اجرایی برای استفاده از فرصتهای مشترک شود؛ با این حال، این فرایند نیازمند رویکردی هوشیارانه در استفاده از منابع و جلوگیری از هرگونه سوءتفاهم یا سوءاستفاده از اختلافات داخلی و خارجی است تا به ثبات منطقهای کمک کند. مشاهدات حاکی از آن است که ادامه روابط سیاسی عراق و عربستان، با وجود بحرانها، به شرط داشتن شفافیت و تعهد به قوانین بینالمللی و چارچوبهای حاکمیتی عراق، میتواند به یک مدل موفق برای سایر کشورهای منطقه تبدیل شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، نخستین گامهای این مسیر اکنون در ریاض در حال برداشته شدن است و چشماندازهای سرمایهگذاری، انرژی و زیرساختهای مشترک میتواند پس از این سفر شتاب بیشتری بگیرد.