بازتاب نخستین فیلم مستند کوتاه «دژنو» در فستیوال تهران
به گزارش تیم آرشیو کامل، مستند کوتاه «دژنو» به تهیه‌کنندگی و کارگردانی سینا ولدبیگی بازنویسی شده‌ای از واقعیت‌های بی‌پاسخ چهره‌های فراموش‌شده منطقهٔ نودشه است که در بمباران شیمیایی این شهر کوچک رخ داد و به یادماندنی شد. این اثر با روایت جان‌هایی که در آن حادثه از دست رفتند، همسو با فاجعهٔ بزرگ‌تر حلبچه به دفترچهٔ یادها پیوسته و تلاش می‌کند تا صدای قربانیان را به‌شیوه‌ای هنری و مستدل به مخاطب عرضه کند. در ادامه، متن خبری با تأکید بر صحت رویدادها و بدون دخل و تصرفٔ معنایی ارائه می‌شود.
طبق اعلام دبیرخانهٔ جشنوارهٔ بین‌المللی فیلم کوتاه تهران، این فیلم در فهرست 27 مستند راه‌یافته به بخش مسابقه مستند چهل و سومین دوره این رویداد جای گرفت. همچنین، همزمان با این اعلان، پوستر رسمی اثر با طراحی مهدی میرزایی رونمایی شده است. «دژنو» همان نام باستانیِ شهر «نودشه» است که در شهرستان پاوه، استان کرمانشاه واقع شده است. روایتی که فیلم ارائه می‌دهد، به‌طور ویژه به جان‌های از دست‌رفته در بمباران شیمیاییِ این شهر می‌پردازد و یادشان را در سایهٔ فاجعهٔ حلبچه به حاشیه می‌برد.
به گزارش تیم آرشیو کامل، این مستند کوتاه تلاش می‌کند با زبانی دقیق و پژوهشی، مسیر رویدادها را از دید راویان محلی دنبال کند و در عین حال با بررسیِ مستندهای گذشته و آرشیوهای پژوهشیِ مرتبط، تصویری روشن از اتفاقاتِ رخ‌داده ارائه دهد. بازیگران اصلی اثر شامل فریاد رحیمی، موژان شبرنگ، عادل بابایی، چیا محمدی، مهران طاهری، آروین چچانی، حاتم رستمی و خرامان مجیدی هستند که هر کدام به نحوی به بازنمایی جان‌های از دست‌رفته می‌پردازند.
جزئیات فنی و تیم سازنده
فیلم «دژنو» به‌عنوان پروژه‌ای با همکاری بنیاد فرهنگی روایت فتح و بنیاد شهید و امور ایثارگران استان کرمانشاه تولید شده است. پژوهش و نگارش فیلم از طریق تیمی متشکل از اشکان چاوشی و کیوان شمشیربیگی انجام شده و سینا ولدبیگی نیز تهیه‌کننده و کارگردان اثر است. سایر دست‌اندرکاران شامل مدیر فیلم‌برداری اصغر لایی، صدابردار فرشاد میرزایی‌فر، طراح صحنه و لباس سینا ولدبیگی و طراح گریم رعنا خالدی می‌شوند. تدوین و صداگذاری بر عهدهٔ اصغر لایی و ایوب بلندین بوده و اصلاح رنگ و نور نیز زیر نظر همین تیم انجام گرفته است. آهنگ‌سازی اثر را پوریا فتاحی بر عهده دارد و مدیریت برنامه‌ریزی را وحید راوری کرمانی بر عهده گرفته است. در فهرست دست‌اندرکاران، نام‌های متعددی از جمله مدیر تولید راشد صحرایی، دستیاران کارگردان آروین کیخسروی و حسام خلیلی و سایر عوامل صحنه و لباس و عکاسی دیده می‌شود.
نکتهٔ قابل‌توجه این است که پوستر این اثر به طراحی مهدی میرزایی، با عکاسی پژمان شجاعی و مشاور رسانه‌ای علی کشاورز همراه بوده است. این ترکیبِ تیمی نشان می‌دهد که پروژه‌ای نسبتاً گسترده با تمرکز بر مستندسازیِ دقیق و حافظه‌محور در فضای سینمایی ایران است. در کنار این موارد، فهرستِ منابع پژوهشی و تاریخچهٔ رویدادهای محلیِ نودشه و حوادثِ مربوط به منطقه، به‌طور دقیق در مسیر ساخت فیلم مذکور گنجانده شده است تا تصویرِ واقع‌گرایانه و قابل استناد از این رویداد ارائه شود.
موقعیت در جشنواره و پیام پوستر
همان‌طور که از اطلاعیهٔ دبیرخانهٔ جشنوارهٔ تهران برمی‌آید، «دژنو» در کنار دیگر آثار مستند کوتاه حضوری فعال در بخش مسابقه دارد و پوسترِ رونمایی‌شده نیز با هدف ایجاد یادآوری و احترام به جان‌های از دست‌رفته طراحی شده است. به گزارش تیم آرشیو کامل، این پوستر با ترکیبی از نمادهای تاریخیِ منطقه و تصاویر مستندِ راویان محلی طراحی شده تا مخاطب را به سوی بازاندیشیِ رویدادهای قدیمی هدایت کند. این رویداد نشان می‌دهد که تصاویرِ آرشیو و روایتِ انسان‌شناختیِ رویدادی مانند بمبارانِ نودشه، هنوز هم قابلیتِ همگرایی با زبانِ مدرنِ سینما و بازنشرِ هویتِ مردمان منطقه را دارد.
تحلیل روند اجرایی و بازتاب اجتماعی
در فرآیند تولید، تیم سازنده با بهره‌گیری از پژوهش‌های محلی و همکاری با بنیاد شهید و امور ایثارگران استان کرمانشاه سعی کرده‌اند تا روایتِ واقع‌گرایانه‌ای از جان‌های از دست‌رفته ارائه دهند و با حفظِ احترام به تجربه‌های جمعیِ محلی، از هرگونه دخل و تصرفِ غیرضروری در واقعیتِ تاریخی پرهیز کنند. این رویکرد همسو با سیاست‌های فرهنگی کشور است که بر پایهٔ احترام به ارزش‌های انسانی و حفظ کرامتِ قربانیان تأکید دارد. افزون بر این، حضور در جشنوارهٔ تهران می‌تواند به گفتمانِ ملی دربارهٔ تاریخیِ منطقه و نقشِ نمایشِ فیلم‌های مستند در حافظهٔ جمعی کمک کند. در نهایت، اثر با رعایتِ اصولِ فنیِ فیلمسازی و استفادهٔ هوشمندانه از منابعِ آرشیوی، سعی دارد تا تجربه‌ای آموزشی و عبرت‌آموز ارائه دهد که برای مخاطبانِ گستردهٔ ایرانی و علاقه‌مندان به تاریخِ معاصر قابل‌دسترس باشد.
یادداشت پایانی و پیوست‌های اجرایی
در کنار ارائهٔ روایتِ هنری از رویدادهای تاریخیِ منطقه، لازم است تا از منظرِ اجرایی نیز به این اثر نگاه شود. همکاریِ میان نهادهای فرهنگی و ایثارگران، بهره‌گیری از آرشیوهای معتبر و توجه به حقوقیِ مربوط به ثبتِ رویدادهای تاریخی، از جمله نکات کلیدی است که در تمامی مراحل تولید باید منظور شود. همچنین، حفظِ هم‌سویی با قوانین و ضوابط مربوط به تولید آثار فرهنگی—تماس با منابع معتبر، اخذ مجوزهای لازم، و رعایت حقوقِ مالکیت معنویِ منابع تصویری و صوتی، از اهمیت بالایی برخوردار است. این رویکرد، به‌ویژه در فضایِ تولیدِ مستندهای تاریخی در ایران، به پایداریِ کلامِ روایت و تقویتِ اعتماد مخاطبان کمک می‌کند.
تحلیلی حقوقی-اجرایی
در چارچوبِ قانونیِ جمهوری اسلامی ایران، تولید و عرضهٔ آثار مستندِ تاریخی و دفاع از حقوقِ پدیدآورندگان، نیازمند رعایتِ مقرراتِ فرهنگی و حقوقی است. این فیلم با همکاریِ نهادهای فرهنگی و بنیادهای ایثارگران، از منظرِ مجوزهای لازم و ثبتِ منابع، به‌طور مناسب اقداماتِ اجرایی را پیش برده است. همچنین، عملکردِ تیم تولید در حفظِ واقعیت‌ها و پرهیز از تحلیل‌هایِ جانبدارانهٔ سیاسی یا امنیتیِ بی‌ضرر برای امنیت ملی اهمیت دارد. به‌عنوان نتیجه‌گیری، با وجودِ کارکردِ آموزشی و حافظه‌محورِ اثر، رعایتِ اصولِ اخلاقی و قانونی در هر فازِ تولید، تویطِ شفافیتِ پژوهشی و احترام به مخاطبان، موجب پایداریِ پروژه در فضایِ هنریِ ایران می‌شود.