مقدمه و معرفی رویداد
دومین همایش ملی نمایشنامهپژوهی با هدف بازاندیشی نسبت میان متن نمایشی و اجرا و بررسی تاثیر زبان و ساختار در فرایند نمایش به تأیید و اجرای پژوهشهای تئاتر ایران میپردازد. این همایش که با همت کانون نمایشنامهنویسان و مترجمان خانه تئاتر و همراهی مراکز پژوهشی و دانشگاهی برگزار میشود، در محورهای گوناگون مطالعات تئاتر ایران در دهههای ۱۳۲۰ و ۱۳۳۰ دنبال بازتاب گستردهای از فرایندهای مدرنیته و نوگرایی در عرصه نمایشنامهنویسی است. به گزارش تیم آرشیو کامل، این رویداد با هدف گردآوری و داوری آثاری انجام میشود که نشان دهندهٔ رابطهٔ پیچیدهٔ بین متن نمایشی و اجرا است و به بازنمایی زبان و فرهنگ دراماتیک میانجامد. این مطلب، بازنویسی کاملاً خبری و ساختارمند از خبر منتشره است که تلاش دارد تا از لحاظ محتوا و معنای اصلی به متن اصلی وفادار بماند، با تغییرات ساختاری و زبانی برای اقتباس خبری جدید.
همایش مذکور به دبیرخانهای مجهز است که از نویسندگان دعوت میکند تا چکیدههای خود را تا تاریخ ۱۰ آبان ۱۴۰۵ به دبیرخانه ارسال کنند. نویسندگان موظفاند شیوهنامه نگارش مقالات را که در راهنمای نویسندگان فصلنامه علمی تئاتر ارائه شده است، رعایت کنند. همچنین فهرست چکیدههای برگزیده در جریان رویداد منتشر میشود و مقالات ارسالی میبایست در دو قالب word و pdf ارسال شوند. این روند داوری و انتشار، بهمنزلهٔ گامی عملی در جهت ارتقای پژوهشهای اجرایی و نقدهای نظری در حوزهٔ نمایشنامهنویسی ایران است. به گزارش تیم آرشیو کامل، دومین همایش ملی نمایشنامهپژوهی در آذرماه ۱۴۰۵ و به همت خانهٔ تئاتر برگزار میشود و با تمرکز ویژه بر مطالعات تئاتر ایران در دهههای ۱۳۲۰ و ۱۳۳۰ آغاز میگردد، دورهای که در آن مرزهای سنت و مدرنیته بهطور جدی مطرح شد و جریانی از نوگرایی در نمایشنامهنویسی پدید آمد.
محورهای پژوهشی و خط مشی علمی
رویکرد همایش به بررسی رابطهٔ میان «متن نمایشی» و «اجرا» از منظرهای متعدد و با تأکید بر نقش زبانِ نمایشی در شکلدهی به معنا و تجربهٔ اجرایی است. محورهای اصلی این دوره بهویژه بر مطالعاتِ تئاتر ایران در دهههای ۱۳۲۰ و ۱۳۳۰ متمرکز است و سعی دارد نشان دهد چگونه ادبیات نمایشی با شاخصهای زبانی و ساختاری به اجرا معنا میبخشد. پیچیدگیهای پژوهش در این زمینه، از جملهٔ تبیین نسبتِ متن و اجرا، بازنمایی جنسیت، تحول زبان دراماتیک، و بررسی ترجمه و اقتباس بهعنوان فرآیندهای انتقال معنا به جهان اجرا است. در این راستا، مقالات ارائهشده به بررسیهای عمیق در زمینههای جامعهشناختی، فرهنگی و تاریخی میپردازند تا نشان دهند که چگونه رویدادهای اجرایی در ایران با تحولات اجتماعی و زبانی همزمان بودهاند.
چکیدههای برگزیده و موضوعات اصلی
فهرست چکیدههای برگزیده که برای این همایش آمادهسازی شدهاند، نمایی از گسترهٔ پژوهشها در حوزهٔ نمایشنامهپژوهی ارائه میکند. این چکیدهها شامل پژوهشهایی در زمینههای بازنمایی جنسیت در نمایشنامههای ایرانی دهههای ۲۰ و ۳۰، بازخوانی تأثیرات عبدالحسین نوشین در فرایندِ تولید و اجرای تئاتر در ایران، و بررسیهای هایدگری دربارهٔ کنش دراماتیک است. همچنین، برخی مقالات به تحلیل زبان و ساختار دراماتیک در تئاتر ایران در دورهٔ گذار میپردازند و دیگر پژوهشها به بررسی نقش ترجمه و اقتباس در گذار به مدرنیسم تئاتری میپردازند. از دیگر موارد مهم میتوان به مطالعاتی دربارهٔ پویایی مرزهای نشانهای، گفتمانهای نمایشی و بازآفرینی سنت در نمایشنامهنویسی دههٔ ۱۳۳۰ اشاره کرد. همچنین مقالاتی با رویکردهای سازهشناسانه و میانرشتگیِ متن-اجرا، بازتابهای اجتماعی و فرهنگی را در قالب نقدهای مفهومی ارائه میدهند. بهطور خلاصه، مجموعهٔ چکیدههای برگزیده دربردارندهٔ پژوهشهای چندجانبه و میانرشتهای است که بهعنوان منابعی برای پژوهشگران، طراحان صحنه و نقّادان تئاتر میتواند درک عمیقتری از فرایند نمایشی ارائه دهد. در این میان، برخی پژوهشها به بررسی اثرات اجتماعی و فرهنگی نمایشنامهها میپردازند و برخی دیگر به تحلیل ساختارهای دراماتیک و زبان اجرایی متمرکز هستند.
فراخوانهای اجرایی و روشهای نگارش مقالات
همایش تأکید دارد که مقالات ارسالی باید در دو قالب Word و PDF باشند و داوری آنها با رویکرد علمی و تخصصی انجام میشود. نویسندگان برای دریافت شیوهٔ نگارش مقالات به راهنمای نویسندگان فصلنامه علمی تئاتر مراجعه کنند. مقالات ارسالی داوری میشوند و در دو بخش «مقالات قابل چاپ و قابل ارائه» و «چاپ برگزیده» دستهبندی خواهند شد و نتایج داوری تا نیمهٔ آذرماه اعلام میشود. این فرایند، همزمان با هفتهٔ پژوهش، در آذرماه ۱۴۰۵ برگزار میشود و هدف اصلی آن بازاندیشی نسبت میان متن نمایشی و اجرا از منظرهای مختلف است. به گزارش تیم آرشیو کامل، رویکردهای پژوهشیِ ارائهشده در این همایش با تمرکز بر تحلیلهای تاریخی-اجتماعی و زبانشناختی، میتواند به درک عمیقتری از نقش تئاتر در جامعهٔ ایران منجر شود.
تأثیرات فرهنگی و اجرایی محتوایی
این رویداد بهعنوان پلتفرمی برای تبادل بینشهای پژوهشی و عملی در زمینهٔ نمایشنامهنویسی و اجرای صحنه، میتواند به بهبود فرایند نگارش و اجرای نمایشنامههای ایرانی کمک کند. با ارائهٔ تحلیلهای دقیق از ترجمه و اقتباس، و همچنین بررسیهای مربوط به گفتمانهای نمایشی، پژوهشگران و کارگردانان میتوانند به بهبود کیفیت متن-اجرا و ارتباط آن با مخاطب نائل آیند. از منظر اجرایی، برگزاری چنین همایشهایی به توسعهٔ شبکهٔ علمی-تخصصی در حوزهٔ تئاتر ایران کمک میکند و فرصتی برای ایجاد همکاریهای پژوهشی میان دانشگاهها، مؤسسات فرهنگی و هنرهای اجرایی فراهم میآورد. نکتهٔ کلیدی در این میان، حفظ اصول اخلاق پژوهش، رعایت حقوق معنوی نویسندگان و ایجاد شفافیت در فرایند داوری است تا کیفیت علمی رویداد ارتقاء یابد و بهنوعی به تقویت ساختارهای حرفهای در صنعت تئاتر کشور منتهی گردد.
تحلیل اجرایی-حقوقی رویداد نمایشنامهپژوهی
این رویداد با رعایت چارچوبهای قانونی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران برگزار میشود و در مسیر ارتقای پژوهشهای غیرسیاسی و غیرامنیتی دربارهٔ نمایشنامهها و تئاتر است. انتشار چکیدههای برگزیده، داوری علمی دقیق و شفاف، رعایت حقوق مؤلفان و مشارکت همگانی پژوهشگران از جمله اصول اصلی این فرایند است. همچنین، با توجه به ماهیت فرهنگیِ رویداد، امکان دسترسیِ عمومیِ پژوهشها از طریق انتشار مقالهها در دو قالب ورد و پیدیاف و ارائهٔ نتایج داوری تا نیمهٔ آذرماه میتواند به گسترش تعاملات علمی و فرهنگی کمک کند. از منظر اجرایی، حفظ تعادل میان نمایشنامه و اجرا، احترام به دستهبندیهای پژوهشی و ارزیابی نقادانهٔ آثار از سوی داوران تخصصی، به تقویت جایگاه علمی و فرهنگی تئاتر در ایران کمک میکند و میتواند به توسعهٔ مشروع و پایدار این حوزه در آینده منجر گردد.