هشدار توانیر درباره فرونشست زمین و اثر آن بر شبکه برق با افت آبهای زیرزمینی
به گزارش تیم آرشیو کامل، مدیرعامل شرکت مادرتخصصی مدیریت تولید، انتقال و توزیع نیروی برق ایران (توانیر) در سفر به همدان، نسبت به پیامدهای فرونشست زمین ناشی از افت سطح آبهای زیرزمینی هشدار داد و تأکید کرد که استمرار پایداری شبکه برق در گرو مدیریت مصرف، همکاری گسترده مردم و کنترل دقیق برداشتهای غیرمجاز آب در بخش کشاورزی است. محمد الهداد، که در نشست با استاندار همدان سخن میگفت، با قدردانی از همدلی و همراهی مردم در عبور از فصل زمستان، افزود که اگرچه تا حدی وضعیت تابستان گذشته بهبود یافته، اما در ماههای آینده با شرایط دشوارتری روبهرو خواهیم بود و شکاف میان تولید و مصرف برق به سرعت پر نخواهد شد.
وی با تأکید بر پیوند مستقیم بحران آب و انرژی، برداشتهای بیرویۀ منابع زیرزمینی را یکی از چالشهای اصلی استان دانست و بیان کرد که بخش قابل توجهی از چاههای کشاورزی با اضافهبرداشت مواجهاند؛ گاهی حتی چاههایی که پروانه دارند نیز از سقف مجاز برداشت فراتر میروند. این روند علاوه بر تشدید تنش آبی، بار مضاعفی بر شبکه برق تحمیل میکند و میتواند زمینهساز پیامدهای جدی برای زیرساختها باشد. با این حال، او نسبت به پیامدهای فرونشست زمین ناشی از افت سطح آبهای زیرزمینی هشدار داد و توضیح داد که تداوم این روند میتواند به زیرساختهای حیاتی و سکونتگاهها آسیبهای جدی وارد کند و تجربه برخی استانها نشان میدهد که تأخیر در اصلاح الگوی بهرهبرداری، هزینههای جبرانناپذیری به همراه دارد. به گزارش تیم آرشیو کامل، بنابراین تغییر الگوی برداشت و مدیریت دقیق پروانهها و مقابله با تخلفات امری اجتنابناپذیر در چارچوب حکمرانی آب و انرژی است.
الهداد با بیان اینکه شرایط کنونی نیازمند مدیریت هوشمند ساعات بهرهبرداری چاههای کشاورزی و کنترل دقیق میزان برداشت است، افزود: بهبود اشارهشده تنها با همکاری دستگاههای اجرایی، مدیریت ارشد استانی و مشارکت گسترده مردم میتواند محقق شود. وی همچنین اظهار داشت که هر تصمیمی که در چارچوب سیاستهای استانداری همدان برای صیانت از منابع آب و پایداری شبکه برق اتخاذ شود، از سوی توانیر پشتیبانی میشود تا مسیر توسعه استان با کمترین تنش و بیشترین کارآمدی دنبال شود.
در ادامه نشست، استاندار همدان با تأکید بر اینکه توسعه نیروگاههای خورشیدی و مدیریت مصرف محورهای اصلی عبور استان از ناترازی انرژی است، از صدور مجوزِ حدود 3400 مگاوات نیروگاه خورشیدی در استان خبر داد و توضیح داد که اراضی مربوطه مشخص و واگذار شدهاند و بیش از 1000 مگاوات در مرحله اجرا قرار دارد. بخشی از این پروژهها به بهرهبرداری رسیده و تعدادی دیگر در آستانه افتتاح است. استاندار همدان تأکید کرد که هدف استان این است که پیش از پیک مصرف تابستان، بخشی قابل توجه از این ظرفیت وارد مدار شود تا تابآوری شبکه افزایش یابد و رضایتمندی عمومی ارتقا یابد. وی افزود که با اجرای ضوابط جدید، واحدهای تولید انرژی که مشارکت میکنند از معافیتهای مربوط به قطع برق برخوردار خواهند شد که این امر مشوقی برای سرمایهگذاری در این بخش است. همچنین با توسعه نیروگاههای پشتبامی در دستگاههای اجرایی و شهرداریها و اتصال بانک کشاورزی، سازمان جهاد کشاورزی و فرمانداریها به شبکه، مسیر اجرایی پروژههای انرژی تداوم مییابد. به گفته وی، امروز تمامی پروژههای راهبردی استان، از جمله مرکز جامع درمان سرطان تا احداث بیمارستان هزار تختخوابی، به تأمین پایدار برق وابسته است و بدون زیرساخت انرژی هیچیک از این طرحها کارکرد مؤثری نخواهد داشت.
ملانوری شمسی، استاندار همدان، با تأکید بر پیوند مستقیم حکمرانی آب و انرژی، توضیح داد که برداشتهای بیرویه از چاههای کشاورزی، هدررفت در شبکههای توزیع آب و دستکاری کنتورها از مسائلی است که باید با تدبیر، اقناع اجتماعی و در عین حال قاطعیت قانونی مدیریت شوند. وی همچنین به تشریح اقدامات استان در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر پرداخت و اعلام کرد تا کنون مجوز احداث حدود 3400 مگاوات نیروگاه خورشیدی صادر شده است، اراضی مشخص واگذار شده و بیش از هزار مگاوات در مرحله اجرا است. بخشی از این پروژهها به بهرهبرداری رسیده و برخی دیگر در آستانه افتتاح است. وی افزود که هدف استان این است که قبل از پیک تابستان، یک بخش قابل توجه از این ظرفیت را وارد مدار کند تا هم توان پشتیبانی شود و هم رضایتمندی عمومی افزایش یابد. این اقدامات با هدف کاهش تلفات شبکه و صیانت از منابع زیرزمینی انجام میشود و گفت که دولت چهاردهم به برگزاری نشستهای تخصصی با استانداران و تمرکز بر آموزش و انرژیهای تجدیدپذیر متعهد است و استان همدان با رویکردی فعال در این مسیر حرکت میکند تا هر برنامه ملی در حوزه مدیریت مصرف، توسعه تولید و اصلاح ساختارهای حکمرانی انرژی را با مشارکت دستگاههای اجرایی و همراهی مردم عملیاتی سازد.
به گزارش تیم آرشیو کامل، این مجموعه اقدامات از جمله بهبود شبکه، توسعه ظرفیتهای تولید انرژی پاک و مدیریت مصرف، در کنار رعایت اصول حکمرانی و هماهنگی با مدیران ارشد استان، میتواند گامی موثر در کاهش فشار بر منابع آب زیرزمینی و جلوگیری از عواقب ناخواسته فرونشست زمین باشد. اما اجرای این سیاستها نیازمند همکاری گسترده مردم، همراهی صنایع و پایش دقیق است تا اثرات اجرایی آن به درستی مشاهده شود و از وقوع بحرانهای احتمالی در تابستان آینده جلوگیری شود.
تحلیل اجرایی: مسیر مدیریت مصرف و حکمرانی آب و انرژی و تاثیر آن بر پایداری شبکه
در بررسی این گزارش، از منظر فنی و اجرایی میتوان گفت که پیوند میان مصرف انرژی و برداشت آب کشاورزی بهطور عینی در تابستانهای پربارش از اهمیت بیشتری برخوردار است. به طور مشخص، کنترل هوشمند ساعات برداشت از چاههای کشاورزی، پایش دقیق پروانههای بهرهبرداری و اجرای جدی تخلفات میتواند با کاهش تلفات شبکه و کاهش فشار بر منابع زیرزمینی، از فرونشست زمین جلوگیری کند. با وجود این، اجرای این سیاستها بدون همکاری مردمی و بدون شفافیت در تخصیص منابع و بودجههای مرتبط، با چالشهای جدی روبهرو خواهد بود. همچنان که استاندار همدان تصریح کرد، توسعه نیروگاههای خورشیدی و اتصال آنها به شبکه باید با دقت، بهویژه در مناطقی با پیک مصرف بالا، مدیریت شود تا بتوان از پایداری برق و کاهش هزینههای اجرایی اطمینان یافت. در نهایت، لازم است که اقدامات اجرایی با رویکردی جامع و با شفافیت در قالب حکمرانی آب و انرژی، به شکل منسجم و با اندازهگیری دقیق اثرات، پیگیری شود تا بتوان به اهداف بلندمدت در حوزه پایداری منابع آب و امنیت انرژی دست یافت.