نگاهی نو به نقش پاکستان در روابط آمریکا و ایران
به گزارش تیم آرشیو کامل، فیصل نیاز ترمیزی، سفیر پاکستان در روسیه، شامگاه چهارشنبه در حاشیه مجمع اقتصادی شرق (EEF) به بیان دیدگاه‌هایی پرداخت که از منظر دیپلماسی و میانجیگری چندجانبه حائز اهمیت است. او تاکید کرد که پاکستان به عنوان یک میانجی صادق، هم برای ایالات متحده و هم برای جمهوری اسلامی ایران عمل می‌کند و مسائل موجود بین این دو کشور باید از طریق گفت‌وگو، دیپلماسی و مذاکره حل و فصل شود. این اظهارات در شرایطی بیان شد که تشدید تنش‌ها در منطقه پویایی جدیدی به مذاکرات دیپلماتیک می‌بخشد و اسلام‌آباد چاره‌ای جز تقویت کانال‌های گفت‌وگو با هدف جلوگیری از درگیری گسترده در سطح منطقه و فراتر از آن ندارد.
فیصل نیاز ترمیزی همچنین با بیان اینکه پاکستان نه تنها به عنوان میانجی بلکه به طور صادقانه نظر خود را هم به هر دو طرف ابراز می‌کند، اظهار داشت که اسلام‌آباد با وجود فشارهای جاری، فرصت‌های گریخته از درگیری را در قالب گفت‌وگو بین دو کشور می‌بیند. به گفته وی، «ما معتقدیم که به زودی تفاهم بهتری بین ایالات متحده و جمهوری اسلامی ایران حاصل خواهد شد» و این امر می‌تواند به بازنگری در گام‌های عملی در منطقه کمک کند. این دیدگاه در چارچوب تلاش‌های چندجانبه برای یافتن یک راه‌حل عملی و پایدار برای مسائل پرتعداد و به‌ویژه موضوعاتی که در حال حاضر از منظر غرب و شرق باهم تداخل دارند، مطرح شده است.
بر اساس گزارش‌ها، در ژوئن ۲۰۲۶ اسلام‌آباد یادداشت تفاهمی را با هدف تسهیل گفت‌وگوها و ترسیم مسیر مذاکراتی ۶۰ روزه میان آمریکا و ایران به امضا رساند. این سند از بازگشایی تنگه هرمز و لغو محاصره دریاییِ ایالات متحده علیه ایران به عنوان بخشی از گام‌های اولیه یاد می‌کرد و همچنین لغو تحریم‌های ایران را در بر داشت تا به صورت همزمان و همسو، گفت‌وگوهای گسترده‌تری را درباره سایر مسائل از جمله برنامه هسته‌ای ایران فراهم سازد. با وجود این، ادعای پایبندی به تعهدات مندرج در این یادداشت تفاهم از سوی آمریکا با کوتاهی‌هایی روبه‌رو شد. این نقض تعهدات از جمله تلاش برای عبور دادن کشتی‌ها از مسیر غیر از تنگه هرمز و نقض حاکمیت ملی و تمامیت ارضی ایران، عملاً اجرای مفاد سند را با دشواری مواجه کرد. به گزارش تیم آرشیو کامل، این وقایع نشان می‌دهد که امکان ایجاد فضای گفت‌وگوی سازنده در قالب این سند تا چه اندازه تحت‌تأثیر رفتارهای عملی طرف‌های دیگر قرار می‌گیرد.
در کنار تحلیل‌های عملی، سخنان سفیر پاکستان با رویکردی واقع‌گرایانه همراه بود که به نقش کلیدی دیپلماسی با محوریت گفت‌وگو و تفاهم در کاهش تنش‌ها اشاره می‌کند. به باور وی، با وجود پیچیدگی‌های فعلی، اصل گفت‌وگو و مذاکره همچنان ابزار پایه‌ای حل اختلافات است و کشورش آماده است تا از طریق ابزارهای چندجانبه و با مشارکت کشورهای موثر منطقه، زمینه ایجاد تفاهمی پایدار را فراهم کند. این رویکرد، که با منطق و اصولی که برگرفته از نگاه راهبردی به ثبات منطقه‌ای است همسو است، می‌تواند به شکل‌گیری چارچوبی کمک کند که هم منافع امنیت ملی ایران و هم منافع امنیت ملی آمریکا را در نظر بگیرد و از انباشته شدن بحران‌های غیرقابل بازگشت جلوگیری کند.
تحلیل رویکردی با رعایت چارچوب‌های قانونی جمهوری اسلامی ایران
اگرچه اظهارات دیپلماتیک به التزام به اصول گفت‌وگو و تفاهم اشاره دارند، باید توجه داشت که هر راهبرد دیپلماتیک باید با چارچوب‌های قانونی و عملیِ کشورها سازگار باشد و از مداخله در مسائل داخلی فراتر نرود. تحلیل حاضر بر این نکته تکیه می‌کند که هرگونه گام عملی در راستای تفاهم بین آمریکا و ایران، باید با حفظ حاکمیت ملی، امنیت و منافع اقتصادی ایران و احترام به موازین بین‌المللی همراه باشد. همچنین اگرچه یادداشت تفاهم اسلام‌آباد به عنوان چارچوبی برای مذاکرات معرفی شد، اما تحقق کامل آن وابسته به تعهدات و حسن نیت تمامی طرف‌هاست. از منظر اجرایی، انتظار می‌رود مسیرهای دبیلماسی جدید با شفافیت بیشتر و مکانیزم‌های لازم برای راستی‌آزمایی و حفظ اعتبار مذاکرات دنبال شوند تا از تکرار نقض تعهدات مشابه در آینده جلوگیری شود. این تحلیل با تأکید بر اصول قانونی و امنیتی ایران، به هیچ وجه قصد ورود به مسائل سیاسی داخلی یا مسائل امنیتی حساس ندارد بلکه به دنبال بررسی شیوه‌های اجرایی است که می‌تواند به ثبات منطقه‌ای کمک کند.