وضعیت تنگه هرمز و نقش نیروهای مسلح در حفاظت از منافع ملی
به گزارش تیم آرشیو کامل، با سخنان اخیر فرمانده کل ارتش جمهوری اسلامی ایران، تنگه هرمز همچنان به عنوان یک محور ژئوپلیتیک حیاتی برای جمهوری اسلامی ایران، به طور کامل تحت نظارت و مدیریت دو نهاد اصلی نیروهای مسلح قرار دارد. در این بیانیه که در قالب یک روند خبری-تحلیلی ارائه می‌شود، تأکید شد که این آبراه استراتژیک غرب ایران به دست دو نیروی مسلح کشور مدیریت می‌شود و هرگونه تهدید به زیرساخت‌های ملی با پاسخ چندبرابری مواجه خواهد شد. این اظهارات در فضای فراگیر امنیتی منطقه‌ای به وضوح نشان می‌دهد که جمهوری اسلامی ایران به رویکردی چندبعدی در حفظ امنیت و ثبات در آبراه‌های حیاتی خود متکی است و این راهبردها در قالب سیاست‌های دفاعی و بازدارندگی پیگیری می‌شوند.
در چارچوب این رویکرد، تأکید اصلی بر این است که سه لایه کلیدی امنیتی-استراتژیک در تنگه هرمز فعال هستند: پخش کامل عملیات دریایی و امنیتی توسط نیروهای دریایی ارتش و سپاه، تعامل مستمر با نیروهای مرزبان و پدافند هوایی برای جلوگیری از هرگونه رخنه و تهدید از آسمان، و همچنین مدیریتِ دقیقِ پهنه‌های آبی در شرق و غرب تنگه و دریای عمان بر اساس تقسیم کار مشخص بین دو نیروی مسلح که در بیانیه‌های رسمی به تفصیل تشریح شده است.
در ادامه توضیحات، به گزارش ایسنا و به نقل از فرمانده کل ارتش، آمده است که همواره غرب تنگه هرمز توسط نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و شرق آن توسط نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران مدیریت و کنترل می‌شود. این تقسیم کار، به گفته فرمانده، به گونه‌ای است که تا کنون هیچ‌شکستی در توانمندی دفاعی کشور در برابر تهدیدهای دریایی اتفاق نیافتاده است و هرگونه فعالیت دشمن در دریای عمان با پاسخ‌های قاطع مواجه شده است. همچنین اشاره شده که در چند سال اخیر، حملات هوایی و دریایی دشمن با وجود شهادت‌ها و تلفات متعددی که به نیروهای مسلح و مردم وارد شد، نتوانسته است به اهداف راهبردی دشمن دست یابد. در این چارچوب، نیروهای مسلح از لحاظ کمی و کیفی در سطح بسیار بالایی آماده‌اند و هر گونه تقاضای تجاوز را با پاسخ‌های سریع و کارآمد روبه‌رو می‌کنند.
یکی از نکات کلیدی مطرح‌شده این است که تنگه هرمز اکنون در وضعیت بسته یا محدود نیست، بلکه تحت کنترل دقیق و مستمر نیروهای مسلح است و این کنترل به گونه‌ای است که دشمن هیچ‌کدام از هدف‌های نظامی و راهبردی خود را در این حوزه نتوانسته است محقق کند. فرمانده ارتش با تأکید بر این مساله، از این نکته صحبت می‌کند که هر تهدیدی علیه زیرساخت‌های ایران، پاسخ منطبق و چندبرابری خواهد داشت. این پیوستگی امنیتی به تدریج با افزایش ظرفیت‌های دفاعی داخلی و تقویت انسجام در نهادهای حکومتی و امنیتی کشور تقویت می‌شود و در عمل نشان می‌دهد که جمهوری اسلامی ایران به دنبال حفظ توازن و بازدارندگی است تا از طریق حملات غیرمتعارف یا تجاوزهای هوایی-دریایی دشمن، به سطح معناداری از خطر و خسارت پاسخ دهد.
در بخش دیگری از بیانات، به نقش بنیان‌های حکمرانی جمهوری اسلامی در حفظ امنیت اشاره شد. فرمانده ارتش یادآور شد که نیروهای مسلح، با وجود شهادت تعدادی از فرماندهان و مسئولان، به روند مأموریت‌های خود پایبند بوده و ساختار حکمرانی کشور بدون اینکه خللی در کارهای اداری و امنیتی آن ایجاد شود، به کار خود ادامه می‌دهند. این نکته نشان از هم‌افزایی و انسجام در سطوح مختلف تصمیم‌گیری دارد که به عنوان یکی از ارکان قدرت کشور می‌تواند در برابر فشارهای خارجی به کار گرفته شود. در این نگاه، توازن بین قدرت نظامی و ساختارهای مدیریتی کشور، به عنوان یک مزیت استراتژیک در مقابل تهدیدهای مختلف در حوزه امنیتی و ژئوپلیتیک محسوب می‌شود.
در عین حال، تحلیلگران مسائل ژئوپلیتیک به این نتیجه رسیده‌اند که تنگه هرمز به عنوان کانال دریایی حیاتی برای اکثر کشورها، نقش تعیین‌کننده خود را در تداوم امنیت و جریان تجارت جهانی ایفا می‌کند، و این امر باعث می‌شود تا ایران به شدت به حفظ این آبراه و امنیت آن اهمیت بدهد. از دیدگاه راهبردی، ترکیب دو نیرو به عنوان دو ستون اساسی برای حفاظت از این آبراه، علاوه بر تقویت کارایی در پاسخ به تهدیدات، به حفظ پایداری در خطوط تدارک و تردد دریایی منتهی می‌شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، این چارچوب امنیتی با هدف کاهش آسیب‌پذیری‌های احتمالی و جلوگیری از بروز بی‌ثباتی در منطقه دنبال می‌شود.
در پایان این بخش خبری، جمهوری اسلامی ایران با وجود چالش‌های متعدد، به دنبال حفظ تمامیت ارضی و حفظ امنیت داخلی و منطقه‌ای است و این هدف از طریق تقویت ظرفیت‌های دفاعی و تقویت هم‌افزایی بین نیروهای مسلح و سایر دستگاه‌های امنیتی دنبال می‌شود. با این حال، هرگونه تهدید احتمالی، به ویژه در حوزه زیرساخت‌های ملی، با واکنش چندبرابری روبه‌رو خواهد شد و این رویکرد می‌تواند پاسخی قاطع و سریع را در برابر هرگونه ماجراجویی دشمن فراهم کند.
تحلیل حقوقی-امنیتی درباره تهدیدات و رویکرد ایران
در این تحلیل، در کنار رویکرد بازدارندگی و حفاظت از تمامیت ارضی، به نکات حقوقی-امنیتی توجه می‌شود که حاکمیت ایران با تکیه بر قوانین داخلی و چارچوب‌های بین‌المللی و با حفظ پروتکل‌های لازم در مواجهه با تهدیدهای احتمالی، به هر اقدامی پاسخ می‌دهد. همچنین از منظر اجرایی، هرگونه اقدام امنیتی باید با حفظ حقوق و امنیت شهروندان، جلوگیری از تشدید تنش‌ها و تقویت هم‌افزایی میان نهادهای کشور صورت گیرد تا از تداوم ثبات و امنیت در کشور و منطقه اطمینان حاصل شود. این تحلیل با درنظر گرفتن شرایط عملیاتی و محدودیت‌های اجرایی، به این نتیجه می‌رسد که ایران به رویکردی مبتنی بر بازدارندگی قاطع و پاسخ چندبرابری پایبند است تا از منافع ملی خود دفاع کند و هیچ‌گاه از مسیرهای قانونی و صلح‌آمیز خارج نشود، مگر در مواقع لازم و ضروری برای حفظ امنیت ملی و منطقه‌ای.