طرحهای حمایتی تازه برای خانهدار شدن زوجهای جوان در دو ماه آینده
در گفتوگوی جدیدی که از سوی وزیر راه و شهرسازی منتشر شد، جزئیاتی از طرحهای دولت چهاردهم در حوزه مسکن تشریح شد که هدف اصلی آنها تقویت دسترسی خانوارهای کمدرآمد و بهویژه زوجهای جوان به مسکن است. به گزارش تیم آرشیو کامل، این طرحها ترکیبی از ساخت واحدهای جدید و واگذاری زمین با تسهیلات ویژه است تا شاهد تحولی در بازار مسکن باشیم و دهکهای پایین جامعه نیز بتوانند از پروسه خانهدار شدن بهرهمند شوند. این نشست خبری، که در ادامه سلسله اقداماتی است که دولت برای پاسخ به نیازهای مسکنی جامعه آغاز کرده، نشان میدهد که برنامههای دولت از جنس ظرفیتسازی، همگرایی با بخش خصوصی و تقویت زیربناهاست.
در یک بخش از صحبتهای وزیر، به پروژههای در دست اجرای مسکن کارگری اشاره شد. بنا بر این طرح، ساخت ۹۴ هزار واحد مسکن کارگری با همکاری وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، وزارت صنعت، معدن و تجارت و کارخانجات آغاز شده است. در این طرح، زمین از سوی وزارت راه و شهرسازی تامین میشود یا زمینهای مورد نیاز توسط واحدهای صنعتی در اختیار کارگرانشان قرار میگیرد و تسهیلات ویژهای نیز برای کارگران در نظر گرفته میشود. همچنین زمین مورد نیاز برای حدود ۲۰۰ هزار واحد دیگر نیز شناسایی شده است تا این واحدها در کنار سایر برنامهها به مرور به بهرهبرداری برسند. به گزارش تیم آرشیو کامل، این گامها با هدف بهبود کیفیت سکونت در گروههای متوسط و پاییندرآمد در حال پیگیری است.
وزیر راه و شهرسازی از آغاز طرح ۵۰ هزار واحد مسکن محرومان با مشارکت بنیاد مسکن انقلاب اسلامی خبر داد. اراضی مربوط به ۴۰ هزار واحد از این تعداد توسط سازمان ملی زمین و مسکن تأمین شده و عملیات اجرایی ۱۸ هزار واحد آغاز شده است. این واحدها با تسهیلات کمبهره بنیاد مسکن ساخته خواهند شد و هزینههای آمادهسازی از متقاضیان دریافت نمیشود. همچنین در قالب همین طرح، تسهیلاتی که برای ۳۵۰ هزار واحد مسکن محرومان در نظر گرفته شده بود، میتواند به کار گرفته شود تا گشایشی در فرآیند انجام کار ایجاد شود. این بخش از خبر نشان میدهد که دولت در کنار مسکن حمایتی و مسکن محرومان، به دنبال ایجاد تنوعی از گزینههای سکونتی است تا پوششدهی به اقشار گوناگون جامعه بهتر انجام شود.
یکی از محورهای اصلی این برنامه، طرح مسکن استیجاری است. این طرح با هدف کاهش فشار بازار بر دهکهای پایین، اجارهای با دوره چهار تا پنج ساله و قیمتی کمتر از سطح بازار را پیشنهاد میدهد تا امکان ورود در فاز اولی خانهدار شدن فراهم شود. در این بخش، پیشبینی اولیه حاکی از ساخت ۱۰ هزار واحد بود، اما با توجه به مشکلات ناشی از جنگ و بازسازی، منابع مورد نیاز برای ۶ هزار واحد تأمین شده و ثبتنام آنها در هفته دولت انجام شد. وزیر راه و شهرسازی تأکید کرد که این طرح، گام اولیه در مسیر توسعه مسکن استیجاری است و چشمانداز کلان آن ساخت ۷۵ هزار واحد استیجاری است. برای تحقق این هدف، جلسات متعددی با فعالان بخش خصوصی، از جمله انبوهسازان و تسهیلگران، برگزار شده تا با مشارکت آنان، زمین یا تسهیلات در اختیار بخش خصوصی قرار داده شود و بافتهای فرسوده نیز در پوشش این طرح قرار گیرند. این اقدام، با هدف جلوگیری از فشارهای طولانی مدت اجاره و کاهش لایههای سختی معیشتی مردم طراحی شده است.
در بخش دیگری از برنامهها، واگذاری زمین در قالب طرح جوانی جمعیت مطرح شد. وزیر راه و شهرسازی از واگذاری ۲۱۶ هزار قطعه زمین خبر داد و گفت بیش از ۸۰ درصد این واگذاریها در دو سال اخیر انجام شده است. نحوه واگذاری در شهرها و مناطق مختلف متفاوت است؛ گاه یک قطعه زمین به یک خانواده و گاه به دلیل تراکم و طرحهای موجود، به دو یا سه خانواده واگذار میشود. تاکنون بیش از ۶۰۰ هزار تقاضا در این بخش ثبت شده است. با وجود اینکه آمادهسازی زمین از اهمیت بالایی برخوردار است، این پروژهها به سرعت در حال پیشرفت هستند و زیرساختها و انشعابات آب، برق، گاز و سایر خدمات باید فراهم شود تا امکان سکونت فراهم آید. همچنین از ورود حدود ۳۰۰ هزار واحد مسکن روستایی به چرخه واگذاری زمین خبر داده شد تا این مناطق روستایی نیز از مزایای طرح مسکن برخوردار شوند. این بخش از گزارش نشان میدهد که دولت بهطور هدفمند به دنبال گسترش زیرساختها و زمینههای سکونت در روستاها و مناطق کمجمعیت است تا از فرسایش جمعیت در این مناطق جلوگیری شود.
یکی دیگر از نکات مهم، تفویض اختیار واگذاری اراضی به استانداران است. طبق این تفویض اختیار، هر استاندار میتواند در هر شهری از استان خود که زمین آمادهسازی شده و قابل ساخت در اختیار باشد، درباره واگذاری زمین تصمیمگیری و آن را اجرا کند. این اقدام، بخشی از برنامههای دولت در حوزه مسکن استیجاری، مسکن حمایتی، واگذاری زمین، مسکن روستایی و تعیین تکلیف باقیمانده مسکن مهر را در بر میگیرد. در ادامه توضیحات وزیر، به باقیمانده واحدهای مسکن مهر اشاره شد؛ حدود ۶۰ هزار واحد مسکن مهر هنوز باقی است که از این میان حدود ۲۰ هزار واحد مالک زمین را تحویل گرفته و در حال ساخت است و حدود ۴۰ هزار واحد نیز در زمره واحدهای باقیمانده مسکن مهر هستند. واحدهایی که پیشرفت فیزیکی بالای ۷۵ درصد دارند نیز در دستور کار قرار گرفته و همزمان با سایر پروژهها، واحدهای مسکن ملی و سایر پروژههای دارای پیشرفت فیزیکی بالا نیز در مجموعه تکمیل و تحویل جای میگیرند. به گزارش تیم آرشیو کامل، این دسته از پروژهها به گونهای تنظیم میشود که همزمان با تحولات بازار مسکن، فشار قابل توجهی را از بازار خارج کنند و به متقاضیان کمدرآمد و دهکهای پایین تر کمک رسانند.
در پایان، وزیر راه و شهرسازی به تشریح تلاشهای دولت برای نزدیککردن دهکهای پایین به سکونت پرداخت و تأکید کرد که مجموعه اقداماتی که در حوزه مسکن حمایتی، مسکن محرومان، مسکن استیجاری، واگذاری زمین و مسکن روستایی انجام میشود، میتواند اثر مثبتی بر بازار داشته باشد. او همچنین به نقش بازارهای موازی مانند طلا، ارز و بورس اشاره کرد و یادآور شد که سوداگری در بازار مسکن نیز وجود دارد؛ بنابراین همه عوامل نباید فقط به اقدامهای وزارت راه و شهرسازی نسبت داده شوند، اما دولت تلاش میکند با اجرای طرحهایی که به ویژه مسکن محرومان و واگذاری زمین را هدف قرار میدهند، امکان سکونت را برای اقشار محروم فراهم آورد. با اشاره به اولویتبندیهای جدید، این طرحها در دولت چهاردهم در قالب سه حوزه اصلی دنبال میشود: اتمام و تسهیل مسکن حمایتی برای دهکهای یک تا پنج، واگذاری زمین با سرعت و کارایی بالا، و حرکت به سمت مسکن روستایی و مسکن مهر فاقد متقاضی یا با کمبود منابع.
به گزارش تیم آرشیو کامل، این مجموعه از طرحها مسیر تازهای را برای بازار مسکن ترسیم میکند و انتظار میرود با اجرایی شدن آنها، مدت زمان انتظار برای خانهدار شدن کاهش یابد و امکان زندگی پایدار برای خانوارهای کمدرآمد فراهم شود. همچنین شرایطی فراهم میشود تا کسانی که به دلیل مشکلات ساختاری در برخی سایتها با تأخیر یا چالشهای مالی مواجه هستند، بتوانند با جایگزینی واحدها یا تغییر در محل پروژهها، به سکونت دست یابند. این تغییرات، گرچه دشوار است و نیازمند همکاری تمامی دستگاهها و بخش خصوصی است، اما بهنظر میرسد که میتواند به تحرک بیشتری در بازار مسکن و ارائه پاسخ مناسب به نیازهای جامعه منجر شود.
تحلیل یک پاراگرافی از وضعیت طرحهای مسکن دولت چهاردهم
اجرای همزمان طرحهای استیجاری، مسکن محرومان و واگذاری زمین با تفکیک نقشها به استانداران و شرکتهای خصوصی، در کنار تلاش برای تکمیل واحدهای باقیمانده مسکن مهر و ارائه تسهیلات بانکی مناسب، میتواند به کاهش فاصله اقتصادی-اجتماعی بین دهکهای پایین و بازار مسکن کمک کند؛ با این حال، بهگزارش منابع رسمی، چالشهایی مانند هزینههای آمادهسازی زمین، نیازهای زیرساختی و تورم گسترده اقتصاد کلان، باید با تدابیر همگانی و هماهنگی میان بانک مرکزی، سازمان برنامه و بودجه و سایر بخشها مدیریت شود تا طرحهای ارائهشده به واقع به نتایج مطلوب برسند و از ایجاد رانت یا سوداگریهای جدید جلوگیری شود.