به گزارش تیم آرشیو کامل، عیسی زارع‌پور، وزیر سابق ارتباطات و فناوری اطلاعات، در گفت‌وگویی با صداوسیما به بررسی وضعیت پهپادهای ایرانی و نقش هوش مصنوعی در درگیری‌های اخیر کشور پرداخت. او با اشاره به وضعیت تاریخی تامین تجهیزات دفاعی در ایران تأکید کرد که پیش از این محدودیت‌هایی وجود داشت، اما امروز در سطح بین‌المللی صحبت از کپی‌برداری پهپادهای ایرانی است. وی افزود که ایران در تعامل با فناوری‌های روز جهان به دلیل نوآوری‌های داخل کشور، توانسته است پهپادهایی با قابلیت‌های دفاعی و امنیتی را به وجود بیاورد که مورد توجه برخی کشورهای پیشرفته نیز قرار گرفته است. به گزارش تیم آرشیو کامل، این اظهارات در خلال برنامه‌ای با نگاه تحلیلی مطرح شد که هدف آن روشن ساختن نقش هوش مصنوعی در منظومه دفاعی است.
زارع‌پور با بیان اینکه کشورهای پیشرفته دنیا برای الگوبرداری از سامانه‌های پهپادی ایران صف می‌کشند، توضیح داد که این موضوع، بازتابی از قابلیت‌های طراحی و تولید داخلی ایران در زمینه پهپادها محسوب می‌شود. او به تفاوت‌هایی اشاره کرد که میان فناوری‌های قدیمی و نوین جهانی وجود دارد و گفت که در شرایط کنونی، بازارهای جهانی به دنبال دسترسی به فناوری‌های جدید برای تقویت توان دفاعی و بازدارندگی هستند. در این راستا، وی بر اهمیت حفظ و تقویت زیرساخت‌های پژوهشی و تولیدی داخلی تأکید کرد تا توانمندی‌های بومی تداوم یابد.
در ادامه گفت‌وگو به نقش هوش مصنوعی در نبردهای اخیر ایران اشاره شد. زارع‌پور گفت که یکی از حوزه‌هایی که در دو جنگ اخیر آسیب‌پذیری‌اش آشکار شده، دست برتر دشمن در زمینه هوش مصنوعی بوده است. او توضیح داد که ابزارهای پیشرفته‌ای برای جمع‌آوری اطلاعات، به‌روزرسانی مداوم بانک اهداف و اتصال سیستم‌های عملیاتی به این سامانه‌ها وجود داشته است که در لحظه تصمیم‌گیری درباره هدف‌ها می‌گرفته‌اند. این نکته، بنا به صحبت‌های او، موجب شده تا دسترسی به داده‌های به‌روز در میدان نبرد به شکل خودکار و سریع‌تری انجام شود و تصمیم‌گیری هدف‌گیری به صورت لحظه‌ای انجام پذیرد. با این توضیح، ضعف‌هایی در حوزه‌های خاص دفاعی و فناوری اطلاعات کشور تشخیص داده شده و نیروهای مسلح به دنبال تقویت این نقاط ضعف هستند تا توان بازدارندگی را ارتقا دهند.
زارع‌پور همچنین به گذشته‌ای اشاره کرد که در آن واردات ساده‌ترین تجهیزات دفاعی نیز با موانعی روبه‌رو بود؛ اما امروز، رسانه‌های بین‌المللی به طور گسترده‌ای به بحث کپی‌برداری از پهپادهای ایرانی می‌پردازند. او تأکید کرد که این ظرفیت‌های داخلی نیازمند حمایت و توسعه بیشتر است تا بتوان در کنار فناوری‌های جهان قرار گرفت و در عین حال از امنیت ملی کشور حفاظت کرد. در پایان، وی با تأکید بر اینکه ضعف‌هایی وجود دارد، بر لزوم تقویت و به‌کارگیری راهبردی فناوری‌های نوین در نیروهای مسلح تأکید کرد و افزود که این فرایند باید با همکاری نهادهای تحقیقاتی و صنعتی داخلی دنبال شود تا از وابستگی‌های غیرضروری کاسته و استقلال فناوری دفاعی تقویت شود. ۳۱۲۱۶
تحول فناوری دفاعی و جایگاه هوش مصنوعی در ایران
در این بخش می‌توان به بررسی تصوراتی پرداخت که از یک سو ادعا می‌شود کشورهای پیشرفته جهان برای کپی‌برداری از پهپادهای ایرانی صف می‌کشند و از سوی دیگر به درک روشن‌تری از نقش هوش مصنوعی در مدیریت مأموریت‌ها و عملیات دفاعی کشور دست یافت. در تحلیل می‌توان عنوان کرد که ترکیبی از توسعه داخلی در فناوری‌های پهپادی و هوش مصنوعی، همراه با محدودیت‌ها و ملاحظات امنیتی و بین‌المللی، مسیر امنیتی کشور را به سوی بازدارندگی پایدار می‌برد. با این وجود، حفظ و تقویت اشتراک‌پذیری فناوری‌های حساس و رعایت الزامات قانونی در سطح ملی و بین‌المللی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. همچنین نیاز است تا رویکردهای پژوهشی و اجرایی با شفافیت بیشتری دنبال شود تا از هرگونه سوءتفسیر یا برداشت نادرست درباره ظرفیت‌ها و محدودیت‌ها جلوگیری گردد. به گزارش تیم آرشیو کامل، این زاویه از بحث می‌تواند به تشکیل یک نقشه راه منسجم برای توسعه فناوری دفاعی داخلی کمک کند.
پیامدها و توصیه‌های سیاستی برای آینده
با توجه به اظهارات مطرح‌شده، می‌توان چند نکته کلیدی سیاستی را مطرح کرد: اولاً تقویت زیرساخت‌های پژوهشی و صنعتی مرتبط با پهپادها و هوش مصنوعی، به‌ویژه در زمینه داده‌کاوی، امنیت سایبری و کنترل کیفیت مؤلفه‌های فنی؛ ثانیاً ایجاد چارچوب‌های قانونی و بین‌المللی که بتواند هرگونه سوءاستفاده یا اشاعه فناوری را به شکل مسئولانه مدیریت کند؛ ثالثاً گسترش همکاری‌های بین‌المللی در حوزه فناوری‌های حساس با حفظ منافع ملی و اصول امنیتی؛ رابعاً ایجاد کانال‌های شفاف برای گزارش‌دهی به صورت دوره‌ای درباره وضعیت فناوری و دستاوردهای آن تا جامعه به‌درستی از واقعیت‌ها آگاه باشد. در پایان، این گفتگو میان رویکرد بازدارندگی و توسعه فناوری داخلی می‌تواند به تقویت اعتماد عمومی و همسویی سیاست‌گذاری‌های دفاعی و فناوری منجر شود.
تحلیل حقوقی-اجرایی
در این تحلیل یکپارچه باید احترام به قوانین جمهوری اسلامی ایران، اجتناب از پرداختن به مباحث سیاسی و امنیتی حساس، و تمرکز بر جنبه‌های اجرایی و فناوری مدنظر باشد تا متن به طور نقادانه اما مسئولانه ارائه گردد. در نهایت، می‌توان گفت که اگرچه ادعاها نشان‌دهنده تمایل به توسعه داخلی و ارتقای هوش مصنوعی در حوزه دفاعی است، اما برای تحقق این هدف لازم است تا شاخص‌های شفافیت، پاسخگویی، و انطباق با موازین قانونی و امنیتی به طور کامل طی شود تا بتوان از مزایای فناوری‌های نوین حفاظت و بازدارندگی ملی را به زبان واقع‌گرایانه و سازنده تبیین کرد.