افتتاح کتابخانه استاد محمدعلی موحد در خوی؛ گامی بلند در حوزه شمس تبریزی و عرفان ایرانی
به گزارش تیم خبرآنلاین و به نقل از منابع محلی، کتابخانه «استاد دکتر محمدعلی موحد» به همراه آیین گشایش مجموعه بارگاه شمس تبریزی در شهرستان خوی، هم‌زمان با آغاز مهر و شروع برنامه‌های فرهنگ‌ساز این رویداد، رسماً به بهره‌برداری می‌رسد. این کتابخانه با بیش از هشت هزار جلد کتاب، مقصدی برای پژوهشگران و علاقه‌مندان به تاریخ، ادبیات و عرفان است و بخش‌های متنوعی از جمله سالن مطالعه، بخش پژوهشگران، نشریات، فضاهای کودکان و نوجوانان، و منابع دیجیتال را در بر می‌گیرد. بر اساس برنامه‌های اعلام‌شده، افتتاح کتابخانه در چارچوب مجموعه بارگاه شمس تبریزی و با حضور شخصیت‌های کشوری و استانی انجام می‌شود و رویدادهای جانبی همچون نشست‌های علمی و فرهنگی در طول هفتم تا هفدهم مهرماه برگزار خواهد شد. به گزارش تیم آرشیو کامل، این کتابخانه به‌تدریج به یک پایگاه پژوهشی و فرهنگی در حوزه‌های شمس تبریزی، مولانا، عرفان ایرانی و میراث فکری مرتبط با این حوزه تبدیل خواهد شد.
در فضای حدوداً ۴۰۰ مترمربع این مجموعه، مخزن کتابی با تمرکز ویژه بر منابع مرتبط با شمس تبریزی، مولانا و ادبیات عرفانی طراحی شده است. منابع موجود، بیش از نیمی از تمرکز موضوعی خود را به این حوزه‌ها اختصاص می‌دهد و بخش‌های مختلف کتابخانه از جمله سالن‌های مطالعه باز، فضای پژوهشگران، نشریات، و بخش‌های مخصوص کودکان و نوجوانان را دربرمی‌گیرند. از منظر بودجه و تأمین منابع، بیش از ۵۰ میلیارد ریال از سوی منابع نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور برای تجهیز کتابخانه و مجموعه بارگاه شمس تبریزی اختصاص داده شده است؛ این بودجه علاوه بر تأمین منابع، مخزن کتاب، قفسه‌ها و فضاهای مطالعاتی و پژوهشی را هم پوشش می‌دهد. این سرمایه‌گذاری نشان از عزم مسئولان در ایجاد یک مرکز علمی-فرهنگی با پتانسیل‌های پژوهشی بالا دارد.
هدف از ایجاد این کتابخانه، همانندسازی پدیده‌ای است که در ادامه به یک پایگاه پژوهشی و فرهنگی تبدیل می‌شود: محوریت شمس تبریزی و میراث فکری مرتبط با او، همراه با نگاهی عمیق به مولانا و عرفان ایرانی. این مجموعه به‌عنوان گام نخست در تبدیل‌کردن آن به یک مرکز پژوهشی-فرهنگی، ضمن ارائه خدمات کتابخانه‌ای، به فضاهایی برای نشست‌های علمی، نگارخانه و کارگاه‌های هنری نیز مجهز خواهد شد تا پژوهشگران و هنرمندان بتوانند در کنار هم به تبادل نظر و پژوهش بپردازند. آیین افتتاح این کتابخانه هم‌زمان با گشایش بارگاه و مجموعه فرهنگی شمس تبریزی در خوی با حضور مقامات کشوری و استانی و جمعی از اهالی فرهنگ و هنر برگزار می‌شود. بر اساس برنامه‌های اعلام‌شده، خوی از هفتم تا هفدهم مهرماه میزبان مجموعه‌ای از رویدادهای فرهنگی، هنری و موسیقایی است که محور آن مباحث مرتبط با شمس و مولانا خواهد بود و مراسم گشایش مجموعه بارگاه شمس، نقطه اوج این رویدادها خواهد بود.
استاد دکتر محمدعلی موحد، ادیب، حقوق‌دان و عرفان‌پژوه برجسته ایرانی، در ۲ خرداد سال ۱۳۰۲ در تبریز متولد شد. او در دهه‌های ۱۳۳۰ و به‌خصوص در دوره‌های بحرانی صنعت نفت، به‌عنوان معاون حقوقی شرکت ملی نفت ایران فعالیت کرد و بعدها به‌عنوان معاون اجرایی سازمان کشورهای صادرکننده نفت در ژنو خدمت کرد. با وجود پرداختن به فعالیت‌های حقوقی و اقتصادی، موحد بخش مهمی از عمر پژوهشی خود را به مطالعات ادبیات، عرفان و تاریخ اختصاص داد و آثار ارزنده‌ای از خود به جا گذاشت. برخی از آثار شاخص او عبارت‌اند از «نفت ما و مسائل حقوقی آن»، تصحیح «مقالات شمس تبریزی»، ترجمه «سفرنامه ابن بطوطه»، مجموعه «خواب آشفته نفت» و ترجمه و شرح‌های گوناگون بر متون عرفانی مانند «فصوص الحکم» ابن عربی. تصحیح «مقالات شمس تبریزی» و مجموعه «خواب آشفته نفت» از جمله آثاری هستند که جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران را برای او به ارمغان آوردند. همچنین از سال ۱۳۸۲ عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی بوده و پژوهش‌های او درباره شمس تبریزی جایگاهی مهم در مطالعات معاصر درباره این عارف و اندیشمند ایرانی دارد. با افتتاح مجموعه بارگاه شمس تبریزی، هدف نهایی این پروژه فراتر از کارکرد زیارتی و گردشگری است و می‌تواند به مرکزی برای فعالیت‌های علمی، فرهنگی و هنری تبدیل شود. اندیشگاه، نگارخانه و فضاهای مناسب برای نشست‌های علمی و رویدادهای هنری در این مجموعه در نظر گرفته شده است و برنامه‌های علمی، فرهنگی و هنری از ۱۶ مهرماه آغاز خواهد شد. در نهایت، این پروژه می‌تواند بستری برای پژوهش‌های میان‌رشته‌ای باشد که به تقویت هویت فرهنگی و تاریخی منطقه خوی و ایران کمک می‌کند.
برآیند پروژه و افتتاحیه، از نگاه متولیان فرهنگی کشور نشان می‌دهد که تلاش برای حفظ و ترویج میراث فکری و ادبی ایران با منظرِ آینده‌نگرانه‌ای همراه است. از سوی دیگر، اجرای طرح‌هایی از این دست نیازمند توجه به استانداردهای نهادی، مدیریت منابع انسانی و پشتیبانی مداوم از پژوهشگران است تا کتابخانه بتواند به‌عنوان یک مرکز پایدار، با کیفیت بالا و با دسترسی گسترده به کاربران فعال باقی بماند. این موضوع به‌ویژه در عصر دیجیتال اهمیت دوچندان می‌یابد، چرا که وجود منابع دیجیتال و فضاهای پژوهشی می‌تواند سرمایه‌گذاری دولتی در حوزه فرهنگ را به کارآمدترین شکل ممکن تبدیل کند و به گسترش فرهنگ و آگاهی عمومی منجر شود. در نهایت، انتظار می‌رود با بهره‌گیری از امکانات جدید و با همکاری میان نهادهای فرهنگی، علمی و آموزشی، این کتابخانه بتواند نقش مؤثری در حفظ و تبیین میراث عرفانی ایران ایفا کند و به عنوان مرکزی برای پژوهش، آموزش و فرهنگ مردم محلی و علاقه‌مندان به این حوزه‌ها تبدیل شود.
تحلیل حقوقی-اجرایی با نگاه به قوانین جمهوری اسلامی ایران
در قالبی اجرایی-حقوقی، می‌توان گفت که گشایش چنین مراکزی باید با رعایت اصول شفافیت مالی، مدیریت منابع، و تعهد به حفظ امنیت و سلامت عمومی همراه باشد. محلول بودن این پروژه با استانداردهای عمومی کتابخانه‌ها و استانداردهای فرهنگی و آموزشی کشور، از جمله الزامات بودجه، مدیریت دارایی‌های فرهنگی و احترام به آزادی‌های علمی است؛ با این حال، هرگونه رویداد عمومی، به ویژه آن دسته که با مجموعه‌های فرهنگی و مذهبی ارتباط دارد، باید در چارچوب قوانین جمهوری اسلامی ایران و ضوابط فرهنگی-اجتماعی حاکم بر فعالیت‌های فرهنگی انجام شود. همچنین، حضور مقامات کشوری و استانی و زمان‌بندی برگزاری رویدادها، نیازمند هماهنگی با نهادهای مرتبط و رعایت الزامات امنیتی و اجرایی است تا امکان استفاده همگانی از کتابخانه فراهم آید و از هرگونه خلل در خدمات عمومی جلوگیری شود. بررسی صحت داده‌ها، ارائه آمار دقیق و حفظ انضباط مالی در طول مسیر بهره‌برداری از امکانات کتابخانه الزامی است تا از شائبه‌های سوء استفاده مالی جلوگیری شود. به‌طور خلاصه، این پروژه می‌تواند با رعایت چارچوب‌های قانونی و مدیریتی، به سطح قابل قبولی از شفافیت و پاسخگویی دست یابد و برای مخاطبان، به‌ویژه پژوهشگران و علاقه‌مندان به عرفان و ادبیات ایران، منبعی معتبر و پایدار باشد.