بررسی ظرفیتهای روستاهای سمنان برای حضور پایدار در جشنواره کتاب روستاها و عشایر
به گزارش تیم آرشیو کامل، نشست تخصصی با هدف بررسی ظرفیتها و راهکارهای عملیاتی برای حضور موفق روستاهای استان سمنان در یازدهمین جشنواره «روستاها و عشایر دوستدار کتاب» برگزار شد. این رویداد با حضور علیرضا شاهحسینی، رئیس بنیاد ایرانشناسی شعبه استان سمنان، احمد خرم، فرماندار شهرستان میامی و سعید دهقانلو، مدیرکل کتابخانههای عمومی استان سمنان شکل گرفت. نمایندگان شش روستای لاسجرد، مومنآباد، فولادمحله، دروار، یونسآباد و نردین؛ که شامل روسای شهرستانها، کتابداران و دهیاران بود، بهطور برخط از طریق اسکایروم در این نشست شرکت کردند و ظرفیتها، برنامهها و اقداماتی را که در حوزه کتاب و کتابخوانی انجام شده یا در دست اقدام است، ارائه کردند.
در سرفصلهای اصلی این نشست، شاهحسینی شاخصهای ارزیابی جشنواره را تشریح کرد و بر ضرورت اجرای برنامههای خلاقانه، مستمر و متناسب با ظرفیتهای بومی روستاها تأکید کرد. او از نمایندگان روستاهای نامزد خواست با فعالسازی ظرفیت دهیاریها، مدارس، گروههای مردمی و فعالان فرهنگی، به توسعه برنامههای کتابمحور در کتابخانههای روستایی بپردازند. این رویکرد، با هدف تقویت حلقههای کتابخوانی محلی و ایجاد شبکههای مشارکتی میان روستاها، آموزشمحور و فرهنگساز تهیه شد تا به تقویت فرهنگ کتابخوانی در سطح روستاها منجر شود.
احمد خرم، فرماندار شهرستان میامی، نیز با ابراز خرسندی از اقدامات انجامشده در کتابخانه مرکزی استان سمنان، این تجربه را بهعنوان نمونهای ارزشمند معرفی کرد و بر استفاده از آن در کتابخانههای عمومی شهرستان میامی تأکید نمود. وی خواستار بازطراحی و بهسازی کتابخانه منتخب شهرستان با هدف ایجاد فضایی جذابتر و متناسب با نیازهای مخاطبان شد تا بتوان از ظرفیتهای فرهنگی روستاها در قالب فضاهای فیزیکی و خدمات کتابخانهای بهرهبرداری کرد. این بخش از گفتوگو، نشان میدهد که دستاوردهای کتابخانههای شهری میتواند بهعنوان مدل همگرایی با روستاها به کار گرفته شود و تجربیات موفق بهشکل عملی در اختیار روستاها قرار گیرد.
دهقانلو، مدیرکل کتابخانههای عمومی استان سمنان، نیز با قدردانی از حضور مسئولان و نمایندگان روستاهای نامزد، از فرماندار شهرستان میامی خواست با پیشبینی و تخصیص اعتبار ویژه برای حوزه کتابخانههای عمومی، زمینه اجرای طرح بازطراحی کتابخانه منتخب شهرستان را فراهم کند. او از اهمیت بهرهگیری از ظرفیت دستگاههای اجرایی، دهیاریها، خیرین و مجموعههای فرهنگی برای تقویت زیرساختها و اجرای برنامههای ترویج کتابخوانی در روستاها سخن گفت. این تصریحها نشان میدهد که رویکرد اجرایی، مبتنی بر همافزایی میان نهادهای محلی و سازوکارهای شهری است تا بهطور همزمان به ارتقای فضاهای فکری و دسترسی عمومی به کتاب منجر شود.
گفتنی است، در قالب این نشست شش روستا—لاسجرد، مومنآباد، فولادمحله، دروار، یونسآباد و نردین—بهعنوان روستاهای نامزد معرفی شدند و از یکسو نمایندگان آنها با پاسخ به پرسشهایی درباره ظرفیتهای کتابخانهای، مدارس و مشارکتهای مردمی، و از سوی دیگر مسئولان استانی درباره معیارهای ارزیابی جشنواره تبادل نظر کردند. همچنین، پیش از برگزاری این نشست، احمد خرم، فرماندار شهرستان میامی، از بخشهای تازهتأسیس کتابخانه مرکزی سمنان بازدید کرده و در جریان روند فعالیتها و ظرفیتهای این مجموعه قرار گرفت. این بازدید حکایت از یک دوره همگرایی بین کتابخانه مرکزی و کتابخانههای روستایی دارد تا بتوانند بهطور هماهنگ در مسیر ارتقای کتابخانههای روستایی گام بردارند.
بهطور کلان، هدف این نشست تمرکز بر توسعه برنامههای کتابمحور با رویکرد بهرهگیری از ظرفیتهای بومی هر روستا است تا از طریق مشارکت دهیاریها، مدارس و گروههای مردمی، کتابخانههای روستایی به کانونهای پویایی فرهنگی تبدیل شوند. در عین حال، تأکید بر وجود سازوکارهای پشتیبانی مالی و ملاحظات اجرایی، مانند تامین اعتبار و بازنگری فضاهای کتابخانهای، نشان میدهد که رویدادهای مشابه در آینده هم به عنوان فرصتهایی برای توسعه زیرساختهای فرهنگی و اجتماعی روستاها تلقی خواهند شد. این روند میتواند به تقویت فرهنگ مطالعه در سطح روستاها و ارتقای سطح آگاهی عمومی کمک کند، و در چنین چارچوبی جشنواره «روستاها و عشایر دوستدار کتاب» بهعنوان بستری پایدار برای ترویج کتابخوانی در روستاها نقش ایفا کند. به گزارش تیم آرشیو کامل، این نشست نشان از اراده جدی سطح مدیریتی استان برای پیادهسازی طرحهای کتابمحور در روستاها دارد که بهوسیله همافزایی با کتابخانههای عمومی و سازمانهای محلی عملیاتی میشود.
تحلیل اجرایی و حقوقی همسو با قوانین جمهوری اسلامی ایران
در چارچوب اجرایی این نوع طرحها، تحلیل دقیق نشان میدهد که اجرای مطلوب نیازمند هماهنگی مستمر بین دستگاههای اجرایی، شوراهای روستاها و نهادهای حمایتی است تا منابع مالی و فضاهای فرهنگی بهطور پایدار تخصیص پیدا کند. از منظر قانونگذاری، اجرای پروژههای کتابخانهای در سطح روستاها باید با ضوابط بودجهریزی دولتی و سطحنامههای اجرایی ملی و استانی همسو باشد و از طریق ساختارهای محلی به تصویب و تخصیص برسد. این روند باید شفاف و قابل کنترل باشد تا از نظر حقوقی و مالی اعتبار و نظارت لازم را دارا باشد. همچنین، توجه به حفظ فضیلتهای فرهنگی و جلوگیری از هرگونه جانبداری یا تبلیغی در چارچوب جشنواره ضروری است تا روند اجرایی بهطور عادلانه میان روستاهای شرکتکننده تقسیم شود. بهطور کلی، این تحلیل نشان میدهد که موفقیت در این جشنواره تنها با وجود ظرفیتهای کتابخانهای روستاها ممکن نیست، بلکه به طراحی و اجرای برنامههای آموزشی، ارتقای فضای فیزیکی کتابخانه، و تقویت همکاری میان دهیاریها، مدارس و گروههای فرهنگی نیاز دارد. هر گونه تصمیمگیری باید با توجه به قوانین و مقررات مربوطه، روند شفاف توزیع اعتبارات و نظارت دقیق انجام گیرد تا از آسیبهای اجرایی جلوگیری شود و دستاوردهای فرهنگی برای جامعه روستایی پایدار باقی بماند.